ارزیابی مناطق هشتگانه کلانشهر کرمانشاه بر اساس شاخصهای رویکرد شهر هوشمند تاب آور با تأکید بر بعد محیطی-کالبدی
نویسندگان
1 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری،واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد ، ایران
2 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد ملایر، دانشگاه آزاد اسلامی، ملایر، ایران
3 گروه شهرسازی، واحد بروجرد، دانشگاه آزاد اسلامی، بروجرد، ایران
4 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.71633/jshsp.2026.1108214چکیده
شهر هوشمند تابآور رویکردی نو در برنامهریزی شهری است. این رویکرد ضمن اینکه نقاط مشترک شهر هوشمند و تاب آور را در نظر میگیرد ظرفیتهای شهر هوشمند را در راستای ارتقای تابآوری و به عنوان مکمل شهر تابآور در مسیر اهداف توسعه پایدار به کار میگیرد. این رویکرد میتواند در پاسخ به بسیاری از چالشها و مسائل اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و محیطی یک شهر اتخاذ گردد. پژوهش از لحاظ هدف توسعه¬ای کاربردی است. هدف این پژوهش، سنجش و سطحبندی 8 منطقه کلانشهر کرمانشاه بر مبنای شاخصهای محیطی-کالبدی رویکرد شهر هوشمند تابآور میباشد. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی انجام شده و از وع کمی-کیفی میباشد. دادههای لازم با ابزار پرسشنامه محققساخته، برداشت میدانی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته (عمیق) بدست آمد. ترسیم نقشه ها در پژوهش با استفاده از نرمافزار GIS صرت گرفت. برای شناسایی خبرگان و انجام مصاحبه از تکنیک گلوله برفی استفاده شد جامعه آماری پژوهش ساکنین کلانشهر کرمانشاه در 8 منطقه آن می باشد. تحلیل دادهها با بهره گیری از روش تحلیل محتوی و کد گذاری و تکنیک دلفی تا مرحله تدوین شاخصها و اجماع نظر بر روی آنها صورت گرفت. همچنین تحلیل دادههای گرداوری شده توسط پرسشنامه محقق ساخته و مطالعات میدانی با استفاده از روش الکتره فازی صورت گرفت و جهت وزن دهی شاخصها روش آنتروپی شانون مورد استفاده قرار گرفت. پایایی سوالهای پرسشنامه با ضریب آلفای کرونباخ با استفاده از نرمافزار SPSS برابر 870/0 مناسب و مورد قبول واقع شد و برای روایی پرسشنامه از نظرات خبرگان و کارشناسان استفاده شد. همچنین در وزندهی به روش آنتروپی شانون شاخص ایستگاههای پایش آلودگی هوا و سیستم تصفیه آب هوشمند بیشترین وزن و شاخصهای کنترل سیستم پسماند با ict و ایمنی خانههای هوشمند به وسیله iot به همراه اختلاط کاربریها و در دسترس بودن منابع انرژی تجدیدپذیر کمترین وزن را داشتند. نتایج پژوهش نشان دهنده عدم توازن در برخورداری مناطق کلانشهر کرمانشاه از شاخصهای بعد محیطی-کالبدی رویکرد شهر هوشمند تابآور میباشد. نتایج پژوهش به ما نشان میدهد سطح شاخصهای رویکرد شهر هوشمند تابآور در مناطق هشتگانه کلانشهر کرمانشاه مطابق ارزیابی و تحلیل شاخصهای منتخب نابرابر و ناعادلانه بوده و بین مناطق اختلاف معناداری وجود دارد. به طوری که مناطق یک و شش از مطلوبیت بهتری نسبت به سایر مناطق برخوردارند و مناطق 7 و 8 با صفر امتیاز از پایینترین میزان برخورداری از شاخصهای منتخب نسبت به دیگر مناطق قرار دارند. همچنین مناطق دو و سه با یک امتیاز و مناطق چهار و پنج با 2 امتیاز از نظر برخورداری از شاخصها در وضعیت مطلوبی نسبت به مناطق یک و شش به سر نمیبرند.