استخراج راهبردهای پدافندغیرعامل در مواجهه با تهدیدات مردم محور در سکونتگاه های شهری به روش تحلیل اثرات متقابل
نویسندگان
1 گروه معماری، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران
2 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران
3 گروه معماری، موسسۀ آموز عالی خزر، محمودآباد، ایران
4 گروه معماری، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران
doi
10.71633/jshsp.2026.1105735چکیده
در میان مسائل عدیدۀ مدیریت شهری، دشواری مواجهه با ناآرامی های اجتماعی ناشی از خصلت متناقض نمای این دسته از تهدیدات است، چراکه منشأ تهدید نه دشمن خارجی بلکه ارزشمندترین دارایی شهروندان هستند. هزینه های جبران ناپذیر استفاده از راهکارهای قهرآمیز، ضرورت اتخاذ راهبردهای علمی و پایدار را در مواجهه با این تهدیدات بیان می کند و در این میان، علم میان رشته ای پدافند غیرعامل با ماهیت غیرنظامی خود یکی از مناسبترین ابزارها برای مواجهه با ناآرامی های اجتماعی ذیل تهدیدات مردم محور است که همواره و خصوصاً در سالهای اخیر بسیاری از کشورها و ازجمله کشور ما را به طور فزاینده با این مسئله درگیر کرده است. با تأکید بر ماهیت علمی پدافندغیرعامل و با توجه به اولویت بازدارندگی درمیان اهداف پنجگانۀ تعریف شده در این علم، پژوهش حاضر تلاش دارد با ژرفکاوی در نظریات امنیتی، راهکارهای علمی و پایدار را در مواجهه با تهدیدات مردم محور استخراج نماید. هدف کلان این پژوهش، استخراج راهبردهای مواجهه با تهدیدات مردم محور، و تبیین ماهیت آنهاست. این مطالعه به روش توصیفی- تحلیلی ابتدا با ابزار مطالعه کتابخانه ای و مصاحبه به تعریف راهبردها و سپس به تحلیل روابط میان آنها با استفاده از روش تحلیل اثرات متقابل و میک مک می پردازد. براساس نتایج این پژوهش، در ماتریس تأثیرات مستقیم، متغیر قانون بیشترین نسبت تأثیرگذاری به تأثیرپذیری را داراست. همچنین در بين متغیرهای موردسنجش، بیشترین تأثیرگذاری مربوط به گفتمان، کمترین تأثیرگذاری مربوط به توجه به اقلیتها، بیشترین تأثیرپذیری مربوط به پویایی/ بازاندیشی سیاسی- فرهنگی و گفتمان و کمترین تأثیرپذیری مربوط به قانون است.