بررسی اثرات طرح هاي بهسازي و نوسازي بركيفيت محيطي مناطق اسكان غيررسمي شهرها (مطالعه موردي:كوي سجادیه شهر اراك)
نویسندگان
1 گروه شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
2 گروه شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
3 گروه شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.71633/jshsp.2026.1104982چکیده
نواحی شهری به عنوان مراکز اصلی رشد اقتصادی، اجتماعی در هر کشور با چالشهای مهمی همانند، تخریب فيزیكی و محيطی، محروميت اجتماعی، ناامنی، بيكاری، کمبود مسكن، ترافيک و حاشيهنشينی که باعث کاهش کیفیت محیطی شهری میشوند، روبرو هستند. سكونتگاههای غير رسمی به عنوان یک معضل جهانی، در بيشتر کلان شهرهای ایران معلول فقر و زایيدهی تحولات اقتصادی اجتماعی کشور میباشند. که با نگاهی ریزبينانه به متن این سكونتگاهها، میتوان کیفیت محیطی پایين در آنها را به سادگی تشخيص داد. هدف پژوهش حاضر بررسی اثرات طرحهای بهسازی و نوسازی برکیفیت محیطی اسکان غیر رسمی کوی سجادیه شهر اراک است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش به صورت توصیفی- تحلیلی است. در راستای جمع آوری اطلاعات و دادههای مورد نیاز پژوهش از منابع اسنادی و کتابخانهای مرتبط با پژوهش و با مراجعه میدانی و تکمیل پرسش نامه، اطلاعات مورد نیاز جمع آوری و با وارد کردن آنها در نرمافزار SPSS و سپس آزمون تحلیل عاملی به تجزیه و تحلیل اطلاعات پرداخته شده است. قلمرو جغرافیایی این پژوهش، اسکان غیر رسمی كوي سجادیه شهر اراك است. یافتهها حاکی از آن است که میزان موفقیت آمیز بودن انجام طرحهاي بهسازي و نوسازي متوسط به پایین میباشد. نتایج آزمون فریدمن نشان میدهد که مهمترین عامل تاثيرگذار در ارتقاء كيفيت محيطی در روند بهسازي و نوسازي كوي سجادیه شهر اراك شاخصهای امکانات تاسيسات و تجهیرات شهری با عدد 90/4، و کم اهمیتترین عامل نیز ابعاد اقتصادی با عدد 91/1 بوده است. نتایج گویای این حقيقت است که مهمترین عامل مؤثر در ارتقاء کیفیت محیطی محله، مولفه"عامل کیفیت اقتصادی" از طریق ایجاد کاربریهای اشتغالزا، بهبود وضعیت درآمدی ساکنین و ایجاد مشاغل خانگی در محله،"عامل کیفیت اجتماعی" از طریق چهار عامل بهبود روابط اجتماعی میان ساکنین، کاهش ناهنجاریهای اجتماعی، ترغیب به مشارکت در محله و ایجاد سرزندگی در محله و" عامل کیفیت زیست محیطی" از طریق سه مولفه بهبود نور و روشنایی، حذف ساختمانهای متروکه، بهبود نمای ابنیه و دیوار نویسی، بر ارتقاء كيفيت محيطی محله اثر گذاری بیشتری دارند.