ترکیبات شیمیایی و اثر حشره‌کشی اسانس سه گیاه دارویی روی شپشه برنج Sitophilus oryzae L.

نویسندگان
doi
10.22092/ijfrpr.2017.113330
چکیده

مشکلات ناشی از مصرف آفتکش‎های شیمیایی و مصنوعی بر محیط زیست و انسان موجب گرایش به استفاده از آفتکش‎هایی با منشأ گیاهی و طبیعی برای کنترل آفات شده است. مریم گلیL. Salvia officinalis ، اسطوخودوس Lavandula angustifolia Mill و پونه آسای الموتی Jamzad & Assadi Nepeta pogonsperma با دارا بودن خواص آفت‌کشی به عنوان گیاهانی بالقوه می‎توانند بدین منظور مورد سنجش قرار گیرند. در پژوهش حاضر ترکیبات شیمیایی، سمیت تنفسی و فعالیت دورکنندگی اسانس گونه­های ذکرشده مورد بررسی قرار گرفت. اسانس اندام‌های هوایی این گیاهان با استفاده از دستگاه کلونجر به روش تقطیر با آب استخراج شد. شناسایی ترکیبات اسانس توسط دستگاه GC-MS انجام شد. آزمایش­ها در قالب طرح کاملا تصادفی با 5 تکرار در شرایط آزمایشگاهی (دمای1±28 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5 ± 70 درصد و دوره نور- تاریکی12:12) انجام شد. ترکیبات اصلی گیاهان S. officinalis ، L. angustifolia و N. pogonsperma به ترتیب Thujone (29/37 %)، 1,8-cineol (3/41 و 86/34 %) می‎باشد. همه گیاهان این پژوهش فعالیت حشره‎‌کشی را علیه S. oryzae نشان دادند . مقادیر LC50 اسانس گونه‎های S. officinalis ، N. pogonsperma و L. angustifolia به ترتیب 19/148 و 49/150 و72/156 میکرولیتر بر لیتر هوا برای S. oryzae برآورد شد. نتایج آزمایش‎هانشان داد که اسانس N. pogonsperma با 5/86 درصد در مقایسه با اسانس S. officinalis و L. angustifolia به ترتیببا 67 و 5/61 درصد بالاترین اثر دورکنندگی را علیه S. oryzae دارد .