بررسی و ارزیابی شاخصهای مشارکت و شفافیت در حکمروایی خوب شهری (مطالعه موردی: مناطق دهگانه شهر کرج)
نویسندگان
1 گروه جغرافیا، واحد چالوی، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران
2 گروه جغرافیا، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران
3 گروه جغرافیا، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران
4 گروه جغرافیا، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران
doi
10.71633/jshsp.2027.1228463چکیده
کلانشهر کرج، به عنوان یکی از کلانشهرهای اصلی ایران و مرکز استان البرز، با چالشهای پیچیدهای در حوزه مدیریت و حکمروایی شهری مواجه است. ظهور این چالشها، عمدتاً ناشی از رشد شتابان جمعیت، گسترش کالبدی نامتوازن و نارسایی در نظامهای مدیریتی است و لزوم توجه به اصول حکمروایی خوب شهری، به ویژه دو مؤلفه بنیادین شفافیت و مشارکت، را بیش از پیش آشکار میسازد. این دو مؤلفه، سنگ بنای پاسخگویی، اعتماد عمومی و توسعه پایدار شهری محسوب میشوند . پژوهش حاضر با هدف سنجش عینی وضعیت شاخصهای مشارکت و شفافیت در مناطق دهگانه شهر کرج و شناسایی شکافهای ادراکی میان ذینفعان اصلی (شهروندان، بخش خصوصی و بخش دولتی) انجام شده است. در نهایت، این ارزیابی به ارائه راهکارهای عملیاتی برای ارتقای کیفیت حکمروایی شهری در کرج منجر میشود . این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است. دادههای اولیه از طریق پرسشنامه محققساخته (با روایی و پایایی تأییدشده) و مطالعات کتابخانهای گردآوری شد. جامعه آماری شامل ۳۸۴ نفر از سه گروه ذینفع بود که با استفاده از روش نمونهگیری تصادفی طبقهای متناسب با حجم هر گروه انتخاب شدند. برای تحلیل دادهها از نرمافزارهای SPSS و Excel و آزمونهای آماری تی تکنمونهای ( برای مقایسه با میانه نظری ) ، فریدمن (برای رتبهبندی شاخصها) و کروسکال-والیس (برای مقایسه دیدگاه گروهها) استفاده شد . یافتهها به وضوح نشان میدهد که وضعیت شاخصهای مشارکت و شفافیت در تمامی مناطق دهگانه در سطحی نامطلوب و پایینتر از حد انتظار قرار دارد. تحلیل مقایسهای دیدگاه ذینفعان، اختلاف معنادار آماری را آشکار ساخت : کمترین میزان رضایت متعلق به شهروندان و فعالان بخش خصوصی بود، در حالی که ارزیابی نسبتاً بهتری از سوی نمایندگان بخش دولتی ارائه شد. این شکاف ادراکی، نشاندهنده فاصله قابل توجه بین ارائهدهندگان و دریافتکنندگان خدمات و سیاستهای شهری است . پژوهش گویای وجود بحران اعتماد و کاستیهای ساختاری در نظام حکمروایی شهری کرج است. برای خروج از این وضعیت، چهار راهکار کلیدی پیشنهاد میگردد: ۱) استقرار سامانههای شفافیت اطلاعاتی الزامآور و کاربرپسند، ۲ ) توانمندسازی و تقنین نهادهای جامعه مدنی، ۳ ) توسعه و نهادینهسازی فرآیندهای گفتوگوی عمومی و مشورتجویی در مراحل مختلف طرحها و تصمیمگیریها، و ۴) ایجاد سازوکارهای نظارتی مشترک با حضور نمایندگان همه ذینفعان. اجرای این راهکارها گام بهسوی تحقق حکمروایی شفاف، پاسخگو و مشارکتمحور در کلانشهر کرج است .
