بهینه‌سازی روش‌های شکست خواب بذر در گونه‌های فرفیون (helioscopia، peplus وoblongata) بومی خوزستان با تأکید بر جوانه‌زنی و رشد اولیه

نویسندگان

1 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

2 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

3 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

4 گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان

doi
https://doi.org/10.71544/seedresearch.2024.1206266
چکیده

این مطالعه با هدف بررسی تأثیر پیش‌تیمارهای مختلف بذر بر شکست خواب و بهبود جوانه‌زنی سه گونه از جنس فرفیون ( helioscopia ، peplus و oblongata ) در آزمایشگاه فیزیولوژی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان در سال 1401 انجام شد. آزمایش به صورت طرح کاملاً تصادفی با هفت تیمار (خراش‌دهی فیزیکی، خراش‌دهی شیمیایی با اسید سولفوریک 50 درصد، گرمای خشک 70 درجه سانتی‌گراد، گرمای مرطوب با آب جوش، سرمادهی خشک و مرطوب 4 درجه سانتی‌گراد و شاهد) در چهار تکرار اجرا گردید. نتایج نشان داد که در گونه helioscopia ، خراش‌دهی فیزیکی با 91 درصد جوانه‌زنی بیشترین تأثیر را داشت، در حالی که تیمار شیمیایی کمترین اثر (29 درصد) را نشان داد. در گونه peplus ، تیمار آب جوش (5/79 درصد) و خراش‌دهی فیزیکی بیشترین جوانه‌زنی را ایجاد کردند. گونه oblongata نیز بیشترین پاسخ را به تیمار آب جوش (79 درصد) نشان داد. از نظر سرعت جوانه‌زنی، در تمام گونه‌ها تیمارهای خراش‌دهی فیزیکی و آب جوش بالاترین مقادیر را به خود اختصاص دادند. شاخص جوانه‌زنی و بنیه بذر نیز در تیمارهای مؤثر به طور معنی‌داری افزایش یافت. به طور کلی، یافته‌ها نشان داد که روش‌های فیزیکی (به ویژه خراش‌دهی مکانیکی) و تیمارهای حرارتی (آب جوش) مؤثرترین روش‌ها برای شکست خواب بذر در این گونه‌ها می‌باشند. این نتایج می‌تواند در برنامه‌های احیای مراتع، تولید گیاهان زینتی-دارویی و مدیریت اکوسیستم‌های طبیعی مورد استفاده قرار گیرد.