بازشناسی نحوه تغییر و تداوم الگوی چیدمان فضا در خانه‌های بومی شهر مشهد(دوره‌های قاجار، پهلوی و بعد از انقلاب اسلامی)

نویسندگان

1 پژوهشگر دکترای معماری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.

2 (استادیار گروه شهرسازی، واحد پردیس، دانشگاه آزاد اسلامی، پردیس،ايران

3 دانشیار گروه معماری، واحد سمنان،دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

4 استادیار گروه مهندسی عمران، واحد سمنان،دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

doi
چکیده

کالبد معماری خانه‌های بومی مناطق مختلف ایران، نشأت گرفته از نیازهای مختلف انسانی است که به‌واسطه آن، عينيت يافته است. امروزه نفوذ فرهنگ معاصر و تغییر سبک زندگی مردم، نیازهای آنها را تغییر داده است و باعث شده تا کالبد معماری نیز دچار تغییرات شگرفی شود. روش چیدمان فضا می‌تواند با خوانش پیکره‌بندی سازمان فضائی خانه‌های بومی شهر مشهد، از طريق سنجش و ارزيابي شاخص‌های عمق قابل پیمایش، همپیوندی، ارتباط بصری و قابلیت دید تغییرات كالبدي آنها را شناسایی كند. مقاله حاضر از حیث هدف کاربردی است و از لحاظ ماهیت از نوع آمیخته است. نوع پژوهش توصیفی- تحلیلی و گردآوری اطلاعات اولیه از طریق مطالعات کتابخانه‌ای صورت پذیرفته است. با توجه به روش تحقیق ارائه‌شده، نمونه خانه‌هایی موجود از هر دوره تاریخی در شهر مشهد انتخاب گرديده و بر اساس روش چیدمان فضا و گراف‌های توجیهی مورد خوانش و با یکدیگر مقایسه ‌گردید. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار نحو فضا صورت گرفته است و تحلیل‌های آن برگرفته از روش تحلیل میدان دید است نتایج نحو فضا نشان می‌دهد خانه‌های امروزی با افزایش ارتباط و عمق نسبی، شفاف‌تر اما نفوذپذیرتر و کم‌امن‌تر شده‌اند. در مقابل، خانه‌های بومی با هم‌پیوندی بصری و نظم فضایی بالاتر، از یکپارچگی و تعامل اجتماعی بیشتری برخوردار بوده‌اند.