تبيين مدل مفهومي شاخص هاي اثربخش قضاوت زيبايي شناسي معماري مبتني بر داده هاي عصب شناسي

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران.

2 گروه معماري,دانشکده فني و مهندسي, واحد ساري, دانشگاه آزاد اسلامی،ساری،ایران

3 گروه معماري, واحد جويبار, دانشگاه آزاد اسلامي, جويبار, ايران

4 گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی ، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران

doi
10.71882/jisaud.2025.1188666
چکیده

قضاوت زیبایی‎شناختی در مواجهه با آثار معماری به‌عنوان یکی از عوامل کلیدی در درک و تجربة فضا، همواره با چالش‎های نظری روبه‎رو است. از طرف دیگر یکی از ابزار‎های نوین و مهم برای تحلیل و تبیین زیبایی‎شناسی در معماری که در دهه‎های اخیر ظهور کرده، علم عصب‎شناسی است. در واقع می‎توان گفت که استفاده از داده‎های عصب‎شناسی برای درک عمیق‎تر از تأثیرات معماری بر ادراک انسانی، زیبایی‎شناسی عصبی را خلق می‎کند که با تمرکز بر چگونگی واکنش‎های مغز به محرک‎های محیطی کار می‎کند. این پژوهش به دنبال تبیین یک مدل مفهومی برای شاخص‎های اثربخش قضاوت زیبایی‎شناسی معماری بر اساس داده‎های عصب‎شناسی است که شاخص‎های کلیدی از منظر عصب‎شناسی موردبررسی قرار گرفته‎اند؛ بنابراین اهمیت تبیین شاخص‎های اثربخش در قضاوت زیبایی‎شناسی نه‌تنها در فهم بهتر از چگونگی ادراک زیبایی نمایان می‎شود بلکه می‎تواند چراغ راه معماران به‌عنوان یک ضرورت در فرایند طراحی باشد تا فضاهایی طراحی شود که از منظر قضاوت زیبایی‎شناسی، تجربة حسی و ادراکی  مثبتی برای کاربران ایجاد کند. هدف از پژوهش پیش­روی دستیابی به شاخص‎های اثربخش در درک و قضاوت زیبایی‎شناسی آثار معماری مبتني بر داده‎های عصب‎شناسی از طریق ارائة یک مدل مفهومی است. شناخت نحوة قضاوت و کیفیت درک افراد در برخورد با فضاهای معماری باتوجه‌به نقش سیستم عصبی در این زمینه، موجب ارتقای طراحی معماران به سمت افزایش برقراری ارتباط حسی و لذت از آن خواهد شد. این پژوهش با بهره‎گیری از داده‎های عصبی به‌عنوان یک بستر علمی در قضاوت زیبایی‎شناسی، در جهت اثربخشی بر مبنای واکنش‎های عصبی به فضاهای معماری عمل می‎کند. درک معماری به‌عنوان یک تجربه چندوجهی که در مغز انسان پردازش می‌شود، می‌تواند مسیر طراحی‌هایی انسانی‌تر، معنا ‌محورتر و مؤثرتر را فراهم آورد.