تبيين مدل مفهومي شاخص هاي اثربخش قضاوت زيبايي شناسي معماري مبتني بر داده هاي عصب شناسي
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران.
2 گروه معماري,دانشکده فني و مهندسي, واحد ساري, دانشگاه آزاد اسلامی،ساری،ایران
3 گروه معماري, واحد جويبار, دانشگاه آزاد اسلامي, جويبار, ايران
4 گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی ، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران
doi
10.71882/jisaud.2025.1188666چکیده
قضاوت زیباییشناختی در مواجهه با آثار معماری بهعنوان یکی از عوامل کلیدی در درک و تجربة فضا، همواره با چالشهای نظری روبهرو است. از طرف دیگر یکی از ابزارهای نوین و مهم برای تحلیل و تبیین زیباییشناسی در معماری که در دهههای اخیر ظهور کرده، علم عصبشناسی است. در واقع میتوان گفت که استفاده از دادههای عصبشناسی برای درک عمیقتر از تأثیرات معماری بر ادراک انسانی، زیباییشناسی عصبی را خلق میکند که با تمرکز بر چگونگی واکنشهای مغز به محرکهای محیطی کار میکند. این پژوهش به دنبال تبیین یک مدل مفهومی برای شاخصهای اثربخش قضاوت زیباییشناسی معماری بر اساس دادههای عصبشناسی است که شاخصهای کلیدی از منظر عصبشناسی موردبررسی قرار گرفتهاند؛ بنابراین اهمیت تبیین شاخصهای اثربخش در قضاوت زیباییشناسی نهتنها در فهم بهتر از چگونگی ادراک زیبایی نمایان میشود بلکه میتواند چراغ راه معماران بهعنوان یک ضرورت در فرایند طراحی باشد تا فضاهایی طراحی شود که از منظر قضاوت زیباییشناسی، تجربة حسی و ادراکی مثبتی برای کاربران ایجاد کند. هدف از پژوهش پیشروی دستیابی به شاخصهای اثربخش در درک و قضاوت زیباییشناسی آثار معماری مبتني بر دادههای عصبشناسی از طریق ارائة یک مدل مفهومی است. شناخت نحوة قضاوت و کیفیت درک افراد در برخورد با فضاهای معماری باتوجهبه نقش سیستم عصبی در این زمینه، موجب ارتقای طراحی معماران به سمت افزایش برقراری ارتباط حسی و لذت از آن خواهد شد. این پژوهش با بهرهگیری از دادههای عصبی بهعنوان یک بستر علمی در قضاوت زیباییشناسی، در جهت اثربخشی بر مبنای واکنشهای عصبی به فضاهای معماری عمل میکند. درک معماری بهعنوان یک تجربه چندوجهی که در مغز انسان پردازش میشود، میتواند مسیر طراحیهایی انسانیتر، معنا محورتر و مؤثرتر را فراهم آورد.