تحلیلی بر فضاهای سبز شهری از منظر رویکردهای عدالت فضایی و شهر 15 دقیقه‌ای (نمونه موردی: منطقه 2 کلان‌شهر تبریز)

نویسندگان

1 استادیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

2 دانشجوی دکتری شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

3 استادیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

4 دانشیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

doi
10.71882/jisaud.2025.1194045
چکیده

با توجه به افزایش فزاینده‌ی شهرنشینی و استرس‌ها و فشارهای ناشی از زندگی شهری، وجود فضاهایی برای افزایش سلامتی روحی و جسمی و همچنین شکل‌گیری تعاملات اجتماعی ضروری بوده و فضاهای سبز نقش محوری در این حوزه دارند. در این راستا، نیاز است با شناخت وضعیت موجود فضاهای سبز شهری از منظر توزیع، دسترسی و عملکرد، مقدمات برنامه‌ریزی مناسب در این زمینه فراهم گردد. بدین منظور پژوهش حاضر با هدف بررسی فضاهای سبز منطقه 2 کلان‌شهر تبریز از منظر رویکردهای عدالت فضایی و شهر 15 دقیقه‌ای تدوین شده است. روش تحقیق در پژوهش حاضر آمیخته (کمی و کیفی) با هدف کاربردی و ماهیت تحلیلی-اکتشافی است که در راستای تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش ضریب مکانی LQ ، ابزارهای مرکز متوسط، بیضی انحراف معیار، شاخص نزدیکترین همسایه و رگرسیون جغرافیایی وزنی در نرم‌افزار GIS و آزمون تی در نرم‌افزار SPSS استفاده شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد در نواحی 1 و 3 منطقه 2 تبریز فضای سبز دارای تمرکز نسبی و در ناحیه‌ی 2 دارای تمرکز پایین می‌باشد. همچنین سهم مکانی منطقه 2 نسبت به کل شهر 13/3 برآورد شده که تمرکز بالای فضای سبز منطقه را نسبت به کل سطوح کلان‌شهر تبریز نشان می‌دهد. از طرفی بیشتر بخش‌های منطقه 2 تبریز به غیر از برخی سطوح شمال غربی در شعاع 800 متری دسترسی مناسبی به فضاهای سبز دارند. سنجش ارتباطات فضایی بین فضاهای سبز شهری و جمعیت منطقه 2 تبریز نیز نشان‌گر عدم تعادل مناسب در توزیع فضاهای سبز شهری در این منطقه است. درنهایت از دیدگاه شهروندان فضاهای سبز شهری مورد بررسی از منظر دسترسی، توزیع و معابر مناسب پیاده‌روی برای دسترسی در وضعیت مطلوب و از منظر تنوع، عملکرد و معابر مناسب دوچرخه‌سواری برای دسترسی در وضعیت نامطلوب قرار دارند.