فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پنداره­ی «مکان­سازی» و بررسی آرای «مکانی-لامکانی» از دهه 1960 میلادی در ادبیات معماری و شهرسازی در نقد آرمان­های مدرن به سرعت رایج و در واکاوی فضاهای شاهکار گذشته نیز به کار گرفته می­شود. اما آرای حکمای ایرانی همچون عین­القضات همدانی در واکاوی آن شاهکارها و در دامنه ادبیاتی این پنداره­ها کمتر دیده شده­است. مقاله نسبت این آراء را با یکدیگر و با الگوهای مفاهیم مکانی برجسته ایران­زمین در مقایسه با سفر آن در دیگر کشورها، مثل رمز و رازهای باغ ایرانی به پرسش می­کشد. الگویی مثل چهارباغ ایرانی توانسته به سرزمین­های غرب و شرق گسترش یافته حتی به تایید پنداره­های مکان­سازی کنونی کمک کند، ولی نظریه­های مکانی آن دوره کمتر در فهم آن مکان­ها یا در پژوهش­های فعلی مورد ارجاع قرار می­گیرد. هدف کشف مولفه­های جدید و تبیین جایگاه آرای ایران زمین در جهان در خصوص مفهوم مکان در کشور ایران و در سفر آن به دیگر کشورها، علی­الخصوص تاج محل است. از این­رو در پارادایمی تفسیرگرا و با روش کیفی فراترکیب، یافته­های مرتبط و معتبر هم­افزا و با راهبرد موردکاوی از الگوهای باغ ایرانی و آرای عین­القضات همدانی با هدف افزایش اطمینان بخشی استدلال­ها و نتایج بهره برده شده­است. نتایج نشان می­دهد که پنداره­هایی درباره مکان از ایران زمین در دیدگاه حکیمانی چون عین­القضات (قرن 12 میلادی) وجود دارد که شکل­گیری فضاهای مختلف از جمله باغ ایرانی در قالب مفهوم فرامکان قابل شناسایی است که حاوی مفاهیم معنوی، روحانی و تقدسی است. پیروزی مکان در دوران سنت بدون مدل­های نظری مدون فعلی و مبتنی بر آرای معنوی نشان از لزوم کشف مولفه­هایی فرای مدل­های فعلی مکان با رویکرد معنوی است.