فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نظام توده- فضا همواره با معماری همراه بوده است و باعث به‌وجودآمدن کیفیت‌های گوناگونی از فضاهای متنوع معماری می‌شود. ساختار فضایی خانه‌های سنتی ایران از الگوهای مختلفی همچون دوطرف ساخت(دو توده مقابل هم یا در کنار هم)، سه‌طرف ساخت و چهارطرف ساخت تشکیل شده است که اصل درون‌گرایی را به‌وجود می‌آورند. هدف اصلی تحقیق حاضر، شناخت تأثیر نسبت توده- فضا بر میزان درون‌گرایی خانه‌های شهر شیراز در دوره قاجار است. با توجه به هدف مذکور، پرسش اصلی این است که نسبت توده–فضا، چه تأثیری بر میزان درون‌گرایی خانه‌های قاجاری شیراز داشته است؟ در این پژوهش، از روش تاریخی و روش توصیفی تحلیلی بهره گرفته شده است. داده‌ها نیز با دو شیوه اسنادی و میدانی فراهم آمده‌اند.معیارهای مورد سنجش پژوهش شامل پنج شاخص هم‌پیوندی، ارتباط بصری، عمق و مسیر حرکتی (سیرکولاسیون حرکتی) و دید از ورودی به فضاهای درونی است ابتدا با نگاه به سازماندهی فضایی و نسبت توده– فضا میزان درونگرایی خانه‌ها سنجیده شد. سپس نتایج با استفاده از روش نحو فضا و نرم‌افزار Depth Map مورد ارزیابی و تایید قرار گرفته‌اند. از مجموع بیش از پنجاه باب خانه تاریخی شناسایی شده در شهرشیراز، نمونه‌های موردی در این پژوهش تعداد ده باب از خانه‌های دوران قاجار (معادل 20درصد از جامعه آماری) به عنوان نمونه انتخاب شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهند که در ساخت خانه‌های قاجاری شیراز الگوهای متنوعی از دوطرف ساخت تا چهارطرف ساخت به چشم می‌آید که درجات گوناگونی از درون‌گرایی است و نوع سازماندهی فضاها در نظم توده– فضا می‌تواند مراتبی از درونگرایی را بوجود آورد.