ارزیابی تحقق پذیری شاخص‌های شکوفایی شهری در راستای دستیابی به شهر زیست‌پذیر (نمونه موردی: منطقه 1 شهر قزوین)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه‌ شهرسازي و معماري دانشگاه آزاد اسلامي، قزوین، ایران.

2 دانشیار، گروه شهرسازي، واحد قزوين، دانشگاه آزاد اسلامي، قزوين، ايران

3 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.71882/jisaud.2026.1220187
چکیده

شهرها به عنوان منشا اصلی رشد اقتصادی، خلاقیت فردی و جمعی و پایه رفاه و توسعه کشورها شناخته می‌شوند. در این میان، مفهوم شکوفایی شهری بر سرزندگی و پویایی تحول‌آفرین در عرصه شهر تأکید دارد و شهر زیست‌پذیر فضایی است که دسترسی برابر همه اقشار جامعه به زیرساخت‌های حمل‌ونقل، ارتباطات، آب سالم، بهداشت عمومی و مسکن قابل سکونت را فراهم می‌سازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی و شناسایی شاخص‌های شکوفایی شهری در راستای تحقق شهر زیست‌پذیر، در منطقه یک شهر قزوین انجام شده است. روش تحقیق به صورت ترکیبی بوده و از مطالعات اسنادی، برداشت‌های میدانی و پرسشنامه به‌منظور گردآوری داده‌ها استفاده شد. برای تحلیل داده‌ها نیز آزمون‌های آماری همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی به کار گرفته شدند. نتایج حاصل از آزمون همبستگی نشان داد که ضرایب میان متغیرهای اصلی با یکدیگر و همچنین با متغیر کلی پژوهش معنادار است. براساس تحلیل رگرسیون خطی، میزان اثرگذاری شش متغیر اصلی بر متغیر کلی مشخص گردید. یافته‌ها بیانگر آن بود که متغیر توسعه زیرساخت‌ها در بالاترین جایگاه اثرگذاری قرار دارد و پس از آن متغیرهای بهره‌وری، برابری کیفیت زندگی و شمول اجتماعی و همچنین برابری و شمول اجتماعی در رده اثرگذاری قوی جای گرفتند. در مقابل، متغیرهای حکومت و قانون‌گذاری و پایداری زیست‌محیطی در سطح اثرگذاری متوسط رتبه‌بندی شدند. در گام بعدی، برای پیاده‌سازی این شاخص‌ها در حوزه مداخله، توجه به مراحل پنج‌گانه شامل شناسایی سایت، فرآیند شناخت، ارائه راهبردهای مداخله، انتخاب گزینه برتر و آغاز فرآیند اجرایی ضروری ارزیابی گردید. این نتایج می‌تواند به‌عنوان راهنمایی برای برنامه‌ریزی شهری پایدار و ارتقای زیست‌پذیری در قزوین مورد استفاده قرار گیرد.