ارزیابی تحمل به تنش خشکی در لاینهای پیشرفته گندم دوروم با استفاده از شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل (SIIG)
نویسندگان
1 دانشیار گروه زراعت واصلاح نباتات، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 استاد گروه زراعت واصلاح نباتات، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد اصلاح نباتات، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
4 استادیار پژوهشی، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گچساران، ایران
5 استاد گروه زراعت واصلاح نباتات، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.30495/jcep.2020.671640چکیده
به منظور ارزیابی تحمل به تنش خشکی در 18 لاین پیشرفته گندم دوروم در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی در 4 تکرار تحت دو شرایط دیم و آبیاری تکمیلی طی سال زراعی 97-1396 در ایستگاه گچساران بررسی شد. در این مطالعه صفات روز تا سنبلهدهی، روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، ارتفاع بوته، طول پدانکل، طول سنبله، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، نمره زراعی، تعداد دانه در سنبله، تعداد سنبله در مترمربع، کاهش دمای کانوپی در دو مرحله سنبلهدهی و پرشدن دانه، مقدار سبزینگی در دو مرحله سنبلهدهی و پرشدن دانه اندازهگیری شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بین لاینهای مورد مطالعه در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی از نظر صفات روز تا سنبلهدهی، ارتفاع بوته، طول پدانکل، طول سنبله، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، نمره زراعی، تعداد دانه در سنبله، کاهش دمای کانوپی و مقدار سبزینگی در دو مرحله سنبلهدهی و پرشدن دانه اختلاف معنی دار وجود داشت. نتایج مقایسه میانگین ها نشان داد که لاینهای 4، 9، 13، 15 ،16 و 17 در اکثر صفات از بقیه لاین ها بهتر بودند. ارزیابی لاینهای حساس و متحمل با محاسبه شاخص تحمل (Ti) برای صفات اندازه گیری شد. لاینهای 1، 2، 4، 6، 9، 15 و 17 که در اکثر صفات شاخص Ti بالایی داشتند، لاینهای متحملتری بودند. انتخاب لاینهای برتر براساس شاخص انتخاب ژنوتیپ برتر (SIIG) انجام شد. لاینهای 4، 5، 9 و 15 با داشتن بالاترین مقدار این شاخص، جزو متحملترین لاینها و مناسب برای کشت در شرایط دیم بودند. لاینهای 7، 8، 10 و 14 با داشتن پایینترین مقدار این شاخص جزو حساسترین لاینها بودند. نتایج حاصل از این رتبهبندی با نتایج حاصل از تجزیه خوشهای برمبنای شاخص های Ti مطابقت زیادی داشت.