ارزیابی ترجیحات بصری و زیباییشناختی کاربران از منظر پارکهای شهری (مطالعه موردی: پارک شهری صیاد شیرازی بیرجند)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری آمایش محیط زیست، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، عضو هیئت علمی گروه مهندسی فضای سبز دانشگاه سیستان و بلوچستان
2 کارشناسی مهندسی فضای سبز، دانشگاه سیستان و بلوچستان
doi
چکیده
زمینه و هدف: در حال حاضر استفاده از پارکهای شهری به دلیل افزایش روزافزون جمعیت، سبک زندگی آپارتمان نشینی و فاصله گرفتن فضای کالبدی شهرها از محیطهای طبیعی، بیش از گذشته مورد توجه شهروندان قرار گرفته است. پارکهای شهری به عنوان بخشی از زیر ساختهای طبیعی و مؤلفههای موثر در سیمای شهر، محل ارتباط انسان شهرنشین و طبیعت هستند و بدون شک میتوان منظر را به عنوان یکی از مؤلفههای تاثیرگذار در میزان جذابیت، هویت و پایداری آنها دانست. مطالعه ارزیابی ترجیحات مردمی از کیفیت بصری منظر میتواند نقشی حیاتی در شناسایی منظرهای موجود با ارزش بصری مختلف در راستای حفاظت و ساماندهی وضع موجود در پارکهای شهری داشته باشد. این پژوهش سعی بر آن دارد تا بر اساس رویکرد ترجیحات مردمی به ارزیابی بصری منظر پارک شهری صیاد شیرازی بیرجند بپردازد.روش بررسی: در این پژوهش بر اساس کاربریها و مشابهت فضاها و فعالیتها کل فضای پارک به 2 پهنه تفرجی و خدماتی- رفاهی دسته بندی شد. سپس 8 عکس از هر پهنه (در مجموع 16 عکس) با در نظر گرفتن شاخص های بصری چون پیچیدگی، پیوستگی، تصویرپذیری و آشفتگی که توصیف کننده ویژگیهای بصری منظر و نظریههای مرتبط با ترجیح و تجربه منظر هستند، انتخاب گردید. برای تعیین معیارهایی که استفادهکنندگان در ارزیابی زیبایی یا نازیبایی کیفیت بصری منظر مدنظر قرار میدهند ضمن تهیه پرسشنامه و مصاحبه (از میان 100 کاربر به عنوان نمونه آماری محاسبه شده بر اساس مدل کوکران)، از تکنیک طبقهبندی کیفیت (Q Sort) استفاده شده است.یافته ها: مطالعه حاضر نشان میدهد که پهنهی تفرجی با میانگین امتیاز 601/0 به منزلهی پهنهی مطلوب (دارای بیشترین مناظر مطلوب) و پهنهی خدماتی-رفاهی با میانگین امتیاز 248/0 به منزلهی پهنهی نامطلوب (دارای کمترین مناظر مطلوب) از لحاظ کیفیت بصری از سوی استفادهکنندگان انتخاب شدند.بحث و نتیجه گیری: از دیدگاه کاربران کمبود فضای سبز و همچنین عدم ایجاد هماهنگی بین الگوهای طراحی کاشت موجود با ساختار طبیعی سایت در پهنه خدماتی رفاهی، نقش مهمی را در کاهش کیفیت بصری منظر در این پهنه ایفا می کند.