تحلیل زمینهگرایی بازار سنتی شهر اردبیل بر پایه نظریه اُمبِرتو اِکو
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه معماری، واحد بین المللی جلفا،دانشگاه آزاد اسلامی، جلفا، ایران.
2 دانشیار، گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، واحد آذرشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران
3 استادیار گروه معماری، واحد بین المللی جلفا،دانشگاه آزاد اسلامی، جلفا، ایران.
4 استادیار گروه معماری و شهرسازی، واحد ایلخچی، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلخچی، ایران.
doi
چکیده
زمینه گرایی به عنوان رویکردی در معماری، بر حفظ ردپای گذشته و تفاوتها و ویژگی های هر فرهنگ تأکید داشته، ریشه در هویت هر ملیت دارد. بازار مهمترین فضاهای شهری و عناصر عملکردی و بهعنوان ستون فقرات شهر قلمداد میشود. عوامل فرمی(کالبدی)، معنایی(ادراکی)، عملکردی(کارکردی) در نقش بازار در شهر بهعنوان بستری برای پاسخگویی به نیازها و ظرفی برای فعالیت و رفتارهای استفادهکنندگان است. هدف از پژوهش حاضر، شناسایی معیارها و مؤلفههای زمینه کالبدی، معنایی و کارکردی بازار سنتی در قالب نشانهشناسی نظریه«اُمبِرتو اِکو»است. فرضیه تحقیق از نوع همبستگی و جهتدار است که فرض میکند معماری بازار تحقق اصول زمینهگرایی است و مفاهیم نشانهها میتوانند بهعنوان ابزاری جهت تحلیل نظام ارزشی و معنایی برای شناسایی اصول زمینهگرایی راهگشا باشند، چرا که بازار سنتی اردبیل دارای ویژگیهای دلالتی است که قابلیت تداعی معنا را دارد. روش تحقیق از نوع کیفی و بر اســاس روش توصیفی -تحلیلی اســت که با استناد به منابع مطالعاتی به بســط مفهوم زمینهگرایی پرداخته و با اقتباس از منابع پژوهش، مؤلفهها و ریزمؤلفههای زمینهگرایی را تدوین و ابعاد نشانهشناسی اُمبِرتو اِکو را شناسایی و بازار سنتی اردبیل را بر اساس مؤلفههای فوق و با استفاده از ابزار مشاهده و مطالعات ارزیابی میکند و سپس با روش تحلیلی-تطبیقی زمینه و نشانههای کالبدی بازار سنتی اردبیل را مشخص مینماید. نتایج نشان میدهند که معیارهای زمینهگرایی شامل دو جنبه فضایی و بصری و نُه معیار موقعیت، حجم، ارتفاع، عقبنشینی، مقیاس، جهتگیری، ریتم، ساخت مایه، رنگ و سه مؤلفه فضای مابین، کالبد معماری و فضای پر، نحوه تداخل توده و فضا است.
