نقش ماده‌تاریخ در ارتقای جاذبه‌های گردشگری فرهنگی

doi
چکیده

ماده‌تاریخ‌ها، به‌صورت کتیبه‌های شعری یا نثری که سال ساخت یا وقوع رویدادی را با محاسبه حروف ابجد بیان می‌کنند، از جلوه‌های هنری و ادبی معماری اسلامی ـ ایرانی و بخشی از میراث ناملموس فرهنگی ایران و جهان اسلام به‌شمار می‌آیند. این عناصر، علاوه بر کارکرد مستندسازی، حامل لایه‌هایی از اطلاعات تاریخی، فرهنگی، هنری و مذهبی‌اند و از رهگذر زیبایی‌شناسی کلامی و نمادشناسی، پنجره‌ای به گذشته می‌گشایند. پیوند این ویژگی‌ها با تجربه زیسته گردشگری می‌تواند فراتر از مشاهده صرف بنا، به خلق تجربه‌ای غنی و چندبعدی منجر شود که بر جذابیت و ماندگاری خاطره سفر می‌افزاید. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از مطالعات بین‌رشته‌ای در حوزه‌های ادبیات و گردشگری، کارکردهای ماده‌تاریخ در جذب گردشگران داخلی و خارجی را بررسی کرده است. نتایج نشان می‌دهد که ماده‌تاریخ از طریق تقویت هویت تاریخی، خلق روایت‌های داستانی و ایجاد جلوه‌های بصری منحصربه‌فرد، ظرفیت بالایی برای به‌کارگیری در بازاریابی فرهنگی و توسعه پایدار گردشگری فرهنگی دارد. بهره‌برداری مؤثر از این ظرفیت، مستلزم حفاظت فیزیکی کتیبه‌ها، ارائه تفسیر چندزبانه و گنجاندن آن‌ها در برنامه‌ریزی‌های گردشگری خلاق است.