گردشگری مذهبی، توسعه شهری و تأثیر آن بر تغییر کاربری اراضی در شهرستان کربلا

نویسندگان

1 کارشناس ارشد برنامه ریزی آمایش سرزمین، گروه جغرافیا، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 استادیار، گروه جغرافیا، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

doi
چکیده

مطالعه حاضر به دنبال گردشگری مذهبی، توسعه شهری و تأثیر آن بر تغییر کاربری اراضی در شهر کربلا در بین سال‌های 2000 -2020 است. لذا، در این پژوهش ابتدا تصاویر موردنیاز تحقیق، در دامنه زمانی و مکانی معین از ماهواره لندست تهیه شد. پس از اخذ داده­ها، ابتدا تصاویر استفاده‌شده و بر روی آن‌ها پیش‌پردازش انجام‌گرفته شد. اين تحقيق ازلحاظ روش­شناسی توصیفی ـ تحلیلی و ازلحاظ هدف کاربردی است.  لازم به توضیح است؛ در اين پژوهش براي تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار GIS و محیط کد نویسی GEE انجام‌گرفته است. نتایج نشان داد، کاربری شهری (کل ساخت‌وسازهای شهری و روستایی) در سال 2010 حدود 67/3 درصد از کل پوشش زمین را در شهرستان کربلا تشکیل داده است. از طرفی دیگر، از کل مساحت شهرستان کربلا در سال 2017 که برابر با 2526.74 کیلومترمربع بوده، 99.64 کیلومترمربع از سطح کل شهرستان کربلا دارای کاربری شهری بوده و به عبارتی شامل نواحی شهری و روستایی است. به‌عبارتی‌دیگر می­توان عنوان نمود، کاربری شهری (کل ساخت‌وسازهای شهری و روستایی) در سال 2010 حدود 94/3 درصد از کل پوشش زمین را در شهرستان کربلا تشکیل داده است. به‌صورت کلی بر اساس اطلاعات عددی استخراج‌شده از محصول MCD12Q1 در ماهواره مودیس، برای سده دوره زمانی 2001، 2015 و 2017 مشخص شد، پهنه پوشش درخت (10 تا 60 درصد) و پهنه اراضی بدون پوشش یا بیابانی دارای بیشترین میزان کاهش در این سه دوره زمانی موردمطالعه بوده است. بر اساس اقلیم منطقه می­توان گفت بخش زیادی از این درختان، نخلستان‌های منطقه بوده که به دلایل مختلفی از بین رفته‌اند. از طرفی دیگر، بر اساس اطلاعات استخراج‌شده می‌توان عنوان کرد، کاهش اراضی بدون پوشش را می‌توان به دلیل افزایش پهنه شهری و همچنین فعالیت‌های مرتبط با بیابان‌زدایی از طریق کاشت بوته­های مرتعی و مقاوم به خشکی دانست.