ارزیابی نقش متغیر‌های جغرافیای محیطی بر سلامت گردشگران مذهبی اربعین (نمونه موردی اربعین تابستان ۱۴۰۴)

نویسندگان

1 دانشیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس تهران، ایران

2 پژوهشگر دکتری معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 استاد گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
چکیده

پیاده‌روی اربعین‌ حسینی، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین اجتماعات مذهبی جهان، در شرایط گرمایش جهانی با خطر افزایش استرس حرارتی و گرمازدگی مواجه است. این پژوهش با هدف ارزیابی آسایش زیست‌اقلیمی و زیست‌احساسی زائران مسیر نجف‌کربلا (عمود ۰‌تا‌۱۲۰) و ارائه راهکارهای عملی برای گردشگری مذهبی پایدار انجام شد. روش تحقیق ترکیبی و میان‌رشته‌ای شامل سنجش میدانی ریزاقلیم با دستگاه‌های HD32.1 و WT83B، شبیه‌سازی آسایش حرارتی با نرم‌افزار‌CBE  و پایش لحظه‌ای فیزیولوژیک ۳۰‌زائر با ساعت هوشمند در پنج محدوده فضایی متمایز بود. یافته‌ها نشان‌داد در اوج گرما، PMV در محدوده شهری نجف به ۴٫۶+ و PPD به ٪۱۰۰ می‌رسد و ضربان‌قلب تا ۱۸۷‌ضربه در دقیقه افزایش می‌یابد، در حالی که در محدوده بایر انتهایی مسیر، PMV به ۳٫۲۷+ و ضربان قلب به ۱۱۵–۱۲۱ کاهش می‌یابد، همچنین سایه‌نسبی به‌تنهایی ۲۰–۳۵ ضربه از ضربان قلب را کاهش می‌دهد. سناریوی پیشنهادی «اکوسیستم خنک‌کننده فعال» PMV را بهبود و PPD را کاهش داد و بیش از ٪۹۰ زائران را در شرایط کاملاً راحت قرار داد. نتایج، نقش تعیین‌کننده ریخت‌شناسی مسیر بر تجربه زیست‌احساسی زائران را نشان می‌دهد و ضرورت تغییر پارادایم طراحی مسیر از «خدمات غذایی–استراحتی» به «پناهگاه‌های خنک‌کننده فعال» را برای بهبود تجربه معنوی تأکید می‌کند.