فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارتقاء کیفیت زیستی مبتنی بر آلاینده های هوایی یکی از چالش‌های اصلی سلامت عمومی در مناطق  گردشگری روستایی است. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر توسعه و احیای پوشش گیاهی بر ظرفیت تصفیه آلاینده‌های جوی و کاهش مخاطرات قلبی-تنفسی در منطقه سراوان انجام شد. روش پژوهش آمیخته (کمی-کیفی) است. ظرفیت تصفیه آلاینده‌ها (PM2.5، PM10، SO₂، NO₂، O₃، CO) با استفاده از مدل‌سازی سناریوهای مختلف سطح پوشش سبز (وضعیت موجود: ۶۲ مترمربع تا سناریوی بیشینه: ۶۰۰ مترمربع) مبتنی بر نرم افزار کنوپی شبیه‌سازی شد. همچنین پرسشنامه‌ای ساختارمند میان جامعه محلی و گردشگران برای سنجش ادراک از وضعیت پوشش گیاهی، کیفیت هوا و اثرات سلامت اجرا گردید. نتایج نشان داد افزایش پوشش سبز تا سناریوی بیشینه، ظرفیت کل تصفیه آلاینده‌ها را حدود ۶.۷ برابر (از ۰.۳۷ به ۲.۴۸۰ کیلوگرم) افزایش می‌دهد؛ این رشد غیرخطی بوده و در آلاینده‌های بحرانی مانند PM2.5 (۱۲ برابر)، SO₂ (۱۲.۲ برابر) و CO (۱۲۲ برابر) بسیار چشمگیر است. تحلیل پرسشنامه نیز همگرایی قوی با داده‌های کمی را تأیید کرد؛ بیش از ۶۴٪ پاسخ‌دهندگان کاهش پوشش گیاهی را عامل بدتر شدن کیفیت هوا و مشکلات تنفسی دانستند و بیش از ۷۶٪ بر ضرورت اقدامات حفاظتی فوری تأکید داشتند. احیای هدفمند پوشش گیاهی در منطقه سراوان به‌عنوان راهکاری طبیعی، پایدار و کم‌هزینه، می‌تواند بار آلاینده‌های کلیدی را به‌طور معناداری کاهش دهد و سلامت قلبی-تنفسی جامعه را ارتقا بخشد. این یافته‌ها بر اهمیت فوری گسترش تراکم و پیوستگی پوشش سبز تأکید دارد.