بررسی رشد و تولید 10 کلن صنوبر از دورگ طبیعی در کرج

نویسندگان
doi
چکیده

مرحله اول اجرای این تحقیق تهیه نهال از بذرهایی بود که به‌طور طبیعی از پایه مادری کلن P.deltoides 69/55 بدست آمده بودند که یک رقم پُرمحصول و سازگار برای استانهای گیلان و مازندران می‌باشد. از میان تعداد زیادی نهال دورگ، 254 اصله نهال انتخاب و در خزانه تحقیقاتی پس از سه سال بررسی و آزمایش، 10 کلن دورگ برتر این مجموعه برای آزمایش‌های بعدی تعیین و به آنها شماره‌های 1/63 تا 10/63 داده شد. معیار انتخاب این کلن‌ها رشد ارتفاعی، قطری و مقاوم بودن به آفات بود. در مرحله دوم، بررسی‌های نهایی و انتخاب ارقام پُرمحصول در مقایسه با رقم معرفی شده پایه مادری ( P.deltoids 69/55 ) در ایستگاه‌های تحقیقات البرز کرج، گیلان، کرمانشاه، چهارمحال و بختیاری و کردستان به اجرا درآمد. از سال 1377 از کلن‌های P.d. 63/1 تا P.d. 63/10 به تعداد کافی قلمه تهیه و در خزانه تحقیقاتی کرج کشت شد. در پایان سال 1378 از بین تعداد زیادی نهال از هر کلن تعداد 75 اصله نهال که از نظر ارتفاع تقریباً یکنواخت بودند انتخاب و در قالب طرح آماری بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار و با فاصله 4×4 متر همراه با کلن شاهد P.deltoids 69/55 کاشته شدند.اندازه‌گیری‌های رشد ارتفاعی تا دقت سانتی‌متر و قطری تا دقت میلی‌متر همه ساله پس از پایان دوره رویش سالیانه انجام شده و نیز جنسیت (نر و ماده بودن) کلن‌ها مشخص و مدت زمان دوره رویش سالیانه هم با شرایط آب و هوایی منطقه تعیین گردید. تحلیل داده‌ها براساس تجزیه واریانس دوطرفه و با استفاده از نرم‌افزار SAS انجام شد. نتایج بررسی‌ها نشان داد که از بین 10 کلن دورگ، چهار کلن پایه نر بوده و 5 کلن پایه ماده، در حالی‌که یک کلن تا پایان دوره تحقیق گل نداد. نتایج تجزیه واریانس رویش متوسط حجمی، اختلاف معنی‌داری را در سطح 5% میان کلن‌های دورگ نشان داد. همچنین نتایج آزمون مقایسه میانگین‌ها نشان داد که از میان 10 کلن دورگ، کلن شماره P. deltoids 63/1 با 9/23 مترمکعب در هکتار و در سال بیشترین و کلن P.deltoids 63/6 با 17/9 مترمکعب در هکتار و در سال کمترین تولید حجمی را داشته‌اند