شناسایی قواعد آمره حقوق بینالملل با نگاهی به امکان ظهور قواعد آمره در حقوق بینالملل محیطزیست
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق محیطزیست، دانشکده منابع طبیعی و محیطزیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 عضوهیات علمی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. *(مسوول مکاتبات)
3 عضو هیات علمی و رییس موسسه تخصصی حقوق بین الملل کانادا، تورنتو، کانادا
doi
چکیده
یکی از مفاهیم کلیدی که در توسعه حقوق بینالملل نقش مهم داشته است، مفهوم قواعد آمره بوده است. قواعد آمره به دلیل ماهیت بنیادین و تخطیناپذیری در رأس سلسله مراتب هنجاری در حقوق بینالملل قرار میگیرند و براین اساس تمامی دولتها در رعایت آنها دارای منفعت حقوقی هستند. علیرغم اینکه درباره مفهوم قواعد آمره به عنوان بخشی از بدنه حقوق بینالملل، کمتر تردید شده است، ضوابط شناسایی و محتوای آن همواره محل بحث بوده است؛ از این رو، چیستی این قواعد و ارائه راهکاری دقیق برای شناسایی آن یکی از مسائل مناقشهبرانگیز و دشوار حقوق بینالملل به شمار میآید. این مقاله در پی پاسخگویی به این سؤال است که با توسل به چه معیارهایی میتوان قواعد آمره را در پهنه حقوق بینالملل مورد شناسایی قرار داد و پس از آن نگاهی به امکان ظهور قواعد آمره در قلمرو حقوق بینالملل محیط زیست خواهد کرد. روش بررسی این پژوهش، تحلیلی-توصیفی میباشد و شیوه گردآوری اطلاعات، کتابخانهای است. با هدف زدودن ابهامات در خصوص چگونگی شناسایی قواعد آمره، دو معیار قاعده حقوق بینالملل عام و پذیرش و شناسایی به عنوان معیارهای پیشنهادی در این راستا مورد واکاوی قرار خواهند گرفت. یافتههای این پژوهش نشان میدهد برخی قواعد مرتبط با حقوق بینالملل محیطزیست، از جایگاه قاعدة آمره برخوردار بوده؛ ولی میبایست از سوی جامعة بینالمللی دولتها در کُل نیز مورد پذیرش و شناسایی واقع گردند؛ که تا آن زمان قواعد مذکور فاقد اثر آمره خواهند بود.
