طراحی و اعتبارسنجی مدل بهبود خدمات توسعه کسب‌وکار در خوشه‌های صنعتی با رویکرد آمیخته

نویسندگان

1 گروه مدیریت، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

2 گروه مدیریت، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران

3 گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران.

4 گروه مدیریت، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

doi
10.71572/msds.2025.1197567
چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر بر خدمات توسعه کسب‌وکار در خوشه‌های صنعتی و طراحی مدلی برای بهبود آن انجام شد. رویکرد پژوهش آمیخته و توسعه‌ای بود. در بخش کیفی، داده‌ها با استفاده از روش داده بنیاد به‌صورت نظام‌مند و با نرم‌افزار مکس‌کیو‌دا پردازش و تحلیل شدند. در بخش کمّی، تحلیل‌ها با بهره‌گیری از غربال‌گری فازی و مدل‌سازی معادلات ساختاری با اسمارت پی‌ال‌اس و تحلیل‌های آماری مقدماتی با اس‌پی‌اس‌اس انجام گرفت. جامعه آماری بخش کیفی شامل 16 نفر از خبرگان و مشاوران خوشه‌های صنعتی سراسر کشور بود که به دلیل تجربه و آگاهی عمیق از موضوع انتخاب شدند. جامعه آماری بخش کمّی شامل واحدهای کسب‌وکار مستقر در خوشه‌های صنعتی شهرستان اصفهان، مشاوران مراکز خدمات کسب‌وکار و نهادهای پشتیبان مرتبط بود. نمونه‌گیری در هر دو بخش به‌صورت هدفمند انجام و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق، منابع مکتوب و پایگاه‌های آنلاین جمع‌آوری شد. روایی و پایایی داده‌ها با بازخورد مشارکت‌کنندگان و باز آزمون تضمین شد. یافته‌ها نشان داد یک مقوله اصلی، شش مقوله محوری و 71 زیر مقوله در ابعاد عوامل علّی، زمینه‌ای، مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها شناسایی شدند. تحلیل کمّی حاکی از تأثیر مثبت و معنادار عوامل علّی، زمینه‌ای و مداخله‌گر بر بهبود خدمات توسعه کسب‌وکار بود. مدل طراحی‌ شده نشان می‌دهد که تقویت این عوامل می‌تواند عملکرد خوشه‌های صنعتی، رضایت، سودآوری و اثربخشی ساختارهای نهادی و سیاسی-اقتصادی را ارتقا دهد. این نتایج بر اهمیت توجه هم‌زمان به عوامل علّی، زمینه‌ای و مداخله‌گر در ارتقای کیفیت خدمات توسعه کسب‌وکار تأکید دارد.