فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با افزایش آبزی پروری ماهی تیلاپیای نیل ( Oreochromis niloticus ) استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای درمانی افزایش یافته است. پروبیوتیک‌ها به عنوان جایگزینی برای استفاده بیش از حد آنتی‌بیوتیک‌ها در رژیم غذایی ماهی تیلاپیای نیل مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. پژوهش‌های متعدد نشان می‌دهد که مکمل‌سازی پروبیوتیک‌های خانواده باسیلوس در جیره غذایی ماهی تیلاپیای نیل، تأثیر معناداری بر تقویت عملکرد ایمنی، بهبود شاخص‌های رشد و افزایش مقاومت در برابر عوامل بیماری‌زا دارد. مطالعات تجربی با استفاده از گونه‌های مختلف باسیلوس از جمله Bacillus coagulans ، Bacillus subtilis ، Bacillus licheniformis و Bacillus velezensis انجام شده است. نتایج حاکی از آن است که پروبیوتیک‌های باسیلوس از طریق سازوکارهای متعددی نظیر افزایش فعالیت فاگوسیتوز، بالا بردن سطح لیزوزیم سرم، افزایش فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی (نظیر سوپراکسید دیسموتاز و کاتالاز) و کاهش سطح مالون‌دی‌آلدئید، پاسخ‌های ایمنی غیراختصاصی را تقویت می‌کنند. همچنین این ترکیبات با افزایش بیان ژن‌های مرتبط با ایمنی از جمله اینترلوکین1، فاکتور نکروز تومور-آلفا، پروتئین شوک حرارتی ۷۰ و ایمونوگلوبولین‌ها، موجب ارتقای ایمنی هومورال و سلولی می‌شوند.  علاوه بر این، پروبیوتیک‌های باسیلوس با بهبود ریخت‌شناسی روده (افزایش ارتفاع پرزهای روده) و تعدیل میکروبیوتای دستگاه گوارش (افزایش باکتری‌های مفید و کاهش سیانوباکترها)، سلامت دستگاه گوارش را بهبود می‌بخشند. دوز بهینه پروبیوتیک در مطالعات مختلف متفاوت گزارش شده، اما غلظت ۴/۰ گرم بر کیلوگرم جیره برای Bacillus coagulans بیشترین تأثیر را در بهبود شاخص‌های ایمنی نشان داده است. در مجموع، یافته‌ها حاکی از آن است که مکمل‌سازی پروبیوتیک‌های باسیلوس می‌تواند به عنوان راهکاری مؤثر و جایگزینی پایدار برای آنتی‌بیوتیک‌ها در پرورش متراکم ماهی تیلاپیا، با هدف افزایش کارایی تولید و کاهش تلفات ناشی از تنش‌های محیطی و عفونت‌های باکتریایی (نظیر Aeromonas hydrophila و Streptococcus agalactiae ) مورد استفاده قرار گیرد. در مطالعه مروری حاضر عملکرد ایمنی ماهی O. niloticus تحت تاثیر پروبیوتیک‌های باسیلوس مورد بررسی قرار گرفت.