بازبرنامه‌ریزی متابولیک در سرطان: از اثر واربورگ تا هدف‌گیری درمانی مسیرهای HIF

نویسندگان

1 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، موسسه آموزش عالی آل طه، تهران، ایران

2 گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، موسسه آموزش عالی آل طه، تهران، ایران

doi
10.60833/ascij.2026.1233387
چکیده

سرطان یکی از مرگبارترین بیماری‌های عصر حاضر است که سالانه میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان به کام مرگ می‌کشد. با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در روش‌های تشخیص و درمان، مقاومت دارویی و عود بیماری همچنان چالش‌های عمده در مسیر درمان موفقیت‌آمیز سرطان محسوب می‌شوند. در این راستا، درک عمیق‌تر زیست‌شناسی سرطان و به­ویژه متابولیسم سلول‌های سرطانی، افق‌های نوینی را برای توسعه راهبردهای درمانی گشوده است. متابولیسم سلول‌های سرطانی به طور قابل توجهی با سلول‌های طبیعی متفاوت است و این تفاوت‌ها نقش کلیدی در رشد، تهاجم و مقاومت به درمان ایفا می‌کنند. اثر واربورگ به عنوان یکی از ویژگی‌های بارز متابولیسم سرطان شناخته می‌شود. علاوه بر این، تغییرات در مسیرهای میتوکندریایی، متابولیسم اسیدهای آمینه و لیپیدها نیز در پیشرفت سرطان مؤثر هستند. در سال‌های اخیر، استراتژی‌های درمانی جدیدی با هدف مهار متابولیسم تومورها توسعه یافته‌اند که از جمله می‌توان به مهارکننده‌های گلیکولیز، تعدیل‌کننده‌های میتوکندریایی و داروهای مبتنی بر محدودیت مواد مغذی اشاره کرد. همچنین ترکیب این داروها با روش‌های درمانی موجود مانند ایمونوتراپی، می‌تواند اثربخشی درمان را به طور قابل‌توجهی افزایش دهد. هدف از این مقاله مروری، ارائه جامعی از آخرین یافته‌ها در مورد تغییرات متابولیک در سلول‌های سرطانی و مسیرهای مولکولی مرتبط با آن و همچنین راهبردهای درمانی مبتنی بر این تغییرات است. امید است این مطالعه بتواند به درک بهتر پیچیدگی‌های متابولیسم سرطان و توسعه راهکارهای درمانی مؤثرتر کمک کند.