جایگاه کودکان مبتکر در فضاهای زیستشهری با تأکید بر مؤلفههای تعامل، مشارکتپذیری و حس تعلق به محیط
نویسندگان
1 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد زنجان، زنجان، ایران
2 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر، ایران
3 دانشجوی دکتری معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد زنجان، زنجان، ایران. *(مسوول مکاتبات)
doi
چکیده
زمینه هدف : طراحی فضاهای زیستشهری برای کودکان، به منظور ایجاد مشارکت و تعاملات اجتماعی با محیط و ایدهپردازی حائز اهمیت است. هدف این پژوهش بررسی جایگاه کودکان آفرینشگر در فضاهای طراحانه شهری میباشد و در پی دستیابی به مؤلفههایی در فضای شهری است که حضورپذیری و آموزش کودک را همراه داشته باشد. روش بررسی: در این پژوهش از روش تحلیلی_توصیفی استفاده شده و برای دستیابی به یافتههای پژوهش و اطلاعات از رفتار کودکان در تجربه فضایی از روش پژوهش پیمایشی (زمینهای) استفاده گردیده است، چرا که تأثیر فضا و محیط بر رفتار، تأثیری متقابل بوده و یکی از ابزارهایی است که میتوان محیط و مؤلفههای آن را مورد سنجش قرار داد. لذا در این پژوهش با مقایسه تطبیقی بین ویژگیها و اتفاقات شکل گرفته در نمونههای مورد مطالعه و فضاهای شهری تلاش گردید که مؤلفههای کلیدی برای طراحی فضاهای شهری متناسب با پویایی و آفرینشگری کودکان به دست آید. یافته ها: در این پژوهش که بر پایه تلفیق نظریات مرتبط با موضوع و با در نظر گرفتن فضایی مناسب و دارای مؤلفههای کالبدی مورد نظر از جمله تنوع در مصالح و جزئیات بصری و انعطاف پذیری عناصر و فضاها و حضور عوامل طبیعی و تهیه چکلیستهایی هدفمند جهت سنجش رفتار کودکان انجام شد (جامعه آماری شامل 96 کودک از چهار مهدکودک در سطح شهر) و نگرش مربیان و متخصصین نسبت به عوامل تأثیرگذار کالبدی بررسی گردید و سپس اطلاعات به دست آمده با استفاده از نرمافزارSpss22 تحلیل و رتبهبندی شد. بحث و نتیجهگیری: نتایج پژوهش، نشاندهنده آن است که مهمترین مؤلفههای پویای تأثیرگذار بر افزایش خلاقیت کودکان، ایجاد فرصت برای تعاملات مثبت اجتماعی کودکان، دعوتکنندگی محیط برای حرکت و جنبش، امکان تحریک حواس کودک در محیط به صورت متعادل،ایجاد فضایی برای نمایش شایستگیهای فردی در تعامل با محیط، ایجاد حس تعلق به محیط، آموزش احترام و مراقبت از محیط زیست، ایجاد مسیرهایی برای خلاقیت و ایدهپردازی، مشارکتپذیری، ایجاد حس شادی، ایمنی در فضای بازی به عنوان ابزار آموزشی هستند که در طراحی فضاهای شهری کودکان باعث نجات آنان از فضاهای ماشینی و تکراری موجود در پارکها و زمینهای بازی میگردد.
