مدلسازی ساختاری تفسیری اثرات توسعه شهری بر آلودگی¬های زیست محیطی (مطالعه موردی: کلان¬شهر کرج)

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.

2 دانشیارگروه جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.

3 دانشجوی دکتری جغرافیا وبرنامه ریزی شهری دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.

doi
چکیده

زمینه و هدف: نقش دوسویه شهرها در ایجاد تنش‌های زیست محیطی و پتانسیل آنها برای تغییر جهت به سوی توسعه پایدار این مراکز را حساس و حایز اهمیت و با چالش‌های متعددی مواجه کرده است. به­طوری‌که، امروزه چالش‌های محیط زیست و زیرساخت‌های شهری به عنوان یک مسئلة جدی در مقابل شهروندان و مدیران شهری و تصمیم‌سازان عرصه زندگی مدنی قرار گرفته است. در این راستا، این پژوهش با هدف شناسایی اثرات توسعه شهری بر آلودگی­های زیست محیطی کلان­شهر کرج و طراحی ارتباطات این عوامل می‌باشد. روش بررسی : این پژوهش از نظر هدف گذاری کاربردی و از نظر روش انجام به صورت توصیفی- تحلیلی است. به منظور شناسایی عوامل موثر بر آلودگی­های زیست محیطی، از روش تحلیل محتوا استفاده گردید. در بخش مدلسازی ساختاری تفسیری، از نظرات خبره دانشگاهی صاحب­نظر در حوزه محیط زیست شهری استفاده شده است. ابزار جمع­آوری داده­ها پرسشنامه دوبه دویی می­باشد. داده­ها و اطلاعات به دست آمده با استفاده از روش تحلیلی نوین ساختاری تفسیری (ISM) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است و در نهایت با استفاده از تحلیل MICMAC نوع متغیرها با توجه به اثرگذاری و اثرپذیری بر سایر متغیرها مشخص و خوشه­بندی شدند. یافته­ها: یافته­های پژوهش نشان داد عامل آلودگی هوا یا کیفیت هوا با میزان قدرت نفوذ 8 بیشترین تاثیرگذاری و به عنوان مهمترین عامل اثرگذار بر آلودگی زیست محیطی ناشی از توسعه شهر کرج می­باشد. در سوی مقابل آلودگی­های ناشی از صنعت ساخت و ساز و وارونگی هوا مشترکاً با میزان قدرت نفوذ 2 کمترین تاثیر را بر آلودگی هوای کلان­شهر کرج دارند. بحث و نتیجه­گیری: با توجه به نتایج به­دست آمده، می‌توان گفت که در شهر کرج کیفیت هوا و آلودگی زیست محیطی از اهمیت بسیاری برخوردار است. بنابراین، لازم است که در برنامه‌ریزی توسعه شهری و جامعه‌سازی، رعایت ملاحظات زیست محیطی به عنوان یک اولویت برجسته مدنظر قرار گیرد.