مدلسازی ساختاری تفسیری اثرات توسعه شهری بر آلودگی¬های زیست محیطی (مطالعه موردی: کلان¬شهر کرج)
نویسندگان
1 استادیار گروه جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.
2 دانشیارگروه جغرافیا دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.
3 دانشجوی دکتری جغرافیا وبرنامه ریزی شهری دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.
doi
چکیده
زمینه و هدف: نقش دوسویه شهرها در ایجاد تنشهای زیست محیطی و پتانسیل آنها برای تغییر جهت به سوی توسعه پایدار این مراکز را حساس و حایز اهمیت و با چالشهای متعددی مواجه کرده است. بهطوریکه، امروزه چالشهای محیط زیست و زیرساختهای شهری به عنوان یک مسئلة جدی در مقابل شهروندان و مدیران شهری و تصمیمسازان عرصه زندگی مدنی قرار گرفته است. در این راستا، این پژوهش با هدف شناسایی اثرات توسعه شهری بر آلودگیهای زیست محیطی کلانشهر کرج و طراحی ارتباطات این عوامل میباشد. روش بررسی : این پژوهش از نظر هدف گذاری کاربردی و از نظر روش انجام به صورت توصیفی- تحلیلی است. به منظور شناسایی عوامل موثر بر آلودگیهای زیست محیطی، از روش تحلیل محتوا استفاده گردید. در بخش مدلسازی ساختاری تفسیری، از نظرات خبره دانشگاهی صاحبنظر در حوزه محیط زیست شهری استفاده شده است. ابزار جمعآوری دادهها پرسشنامه دوبه دویی میباشد. دادهها و اطلاعات به دست آمده با استفاده از روش تحلیلی نوین ساختاری تفسیری (ISM) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است و در نهایت با استفاده از تحلیل MICMAC نوع متغیرها با توجه به اثرگذاری و اثرپذیری بر سایر متغیرها مشخص و خوشهبندی شدند. یافتهها: یافتههای پژوهش نشان داد عامل آلودگی هوا یا کیفیت هوا با میزان قدرت نفوذ 8 بیشترین تاثیرگذاری و به عنوان مهمترین عامل اثرگذار بر آلودگی زیست محیطی ناشی از توسعه شهر کرج میباشد. در سوی مقابل آلودگیهای ناشی از صنعت ساخت و ساز و وارونگی هوا مشترکاً با میزان قدرت نفوذ 2 کمترین تاثیر را بر آلودگی هوای کلانشهر کرج دارند. بحث و نتیجهگیری: با توجه به نتایج بهدست آمده، میتوان گفت که در شهر کرج کیفیت هوا و آلودگی زیست محیطی از اهمیت بسیاری برخوردار است. بنابراین، لازم است که در برنامهریزی توسعه شهری و جامعهسازی، رعایت ملاحظات زیست محیطی به عنوان یک اولویت برجسته مدنظر قرار گیرد.