تحلیل محتوای کتابهای درسی تفکر و علوم دوره متوسطه اول از نظر توجه به مؤلفه های شهروند بوم شناختی
نویسندگان
1 دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، دانشیار گروه علوم تربیتی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. *(مسوول مکاتبات)
2 دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، استادیار گروه علوم تربیتی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
3 کارشناسی ارشد برنامه ریزی درسی، گروه علوم تربیتی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
doi
چکیده
زمینه و هدف: هدف پژوهش حاضر تحلیل محتوای کتابهای درسی تفکر و علوم تجربی دوره متوسطه اول از نظر توجه به مؤلفه های شهروند بوم شناختی بود. روش بررسی: روش این پژوهش توصیفی و از نوع تحلیل محتوای کـمی می باشـد. در این پژوهش، محتواي کتب تفکر و علوم مقطع اول متوسطه سال تحصیلی 1401-1400 بهعنوان جامعه آماري انتخاب شده است و معیار توصیف، توجه به مفاهیم شهروند بوم شناختی می باشد. نمونه آماری پژوهش شامل کتب تفکر و سبک زندگی ویژه دختران، تفکر و سبک زندگی مشترک بین دختران و پسران و علوم تجربی دوره متوسطه اول پایه هفتم، در سال تحصیلی 1401-1400 بود. جهت گردآوري اطلاعات از تکنيکهاي تحليل محتوا (فهرست وارسی) استفاده شد. فرم اولیه این چک لیست، از ادبیات و مبانی نظری پژوهش تهیه شد و واحد تحلیل و بررسی متون (کلمات، جملات و عبارت ها)، تصاویر، پرسشها و فعالیتهای کتب علوم تجربی و تفکر و سبک زندگی ویژه دختران، تفکر و سبک زندگی مشترک دختران و پسران دوره متوسطه اول می باشد. داده های حاصل با استفاده از شاخص های توصیفی در فرآیند تحلیلی «آنتروپی شانون» مورد بررسی قرار گرفت. روایی داده ها به وسیله متخصصان تعیین شده و برای پایایی آن ها از ضریب توافق مورد نظر متخصصان استفاده شده است. یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که در کتاب علوم تجربی پایه هفتم ، بیشترین ضریب اهمیت به مولفه توجه و تاکید بر انرژی های پاک اختصاص یافته و به مولفه های عضویت در انجمن های زیست محیطی و حفظ تنوع گونه ها اصلا توجه نشده است. در کتاب تفکر و سبک زندگی مشترک دختران و پسران پایه هفتم به مولفه ترویج فعالیت های دسته جمعی و مفرح و تربیت بدنی بیشترین ضریب اهمیت اختصاص یافته و به مولفه های توجه و تاکید بر انرژی های پاک، حفظ تنوع گونه ها، احساس تعلق بوم شناختی، تقویت منابع آب زیر زمینی، نفی نژادپرستی و قوم گرائی، «جهانی فکر کردن» و «محلی عمل کردن» و عضویت در انجمن های زیست محیطی اصلا توجه نشده است. در کتاب کتاب تفکر و سبک زندگی ویژه دختران پایه هفتم به مولفه احترام به تنوع های فرهنگی بیشترین ضریب اهمیت اختصاص یافته و به خیلی از مولفه های شهروند بوم شناختی اصلا توجه نشده است. بحث و نتیجه گیری: می توان با گنجاندن مولفه های شهروند بوم شناختی در کتابهای اموزشی و نگاه متوازن به آن در کتب دوره متوسطه اول بخصوص کتابهای علوم تجربی و تفکر و سبک زندگی، تربیت شهروند بوم شناختی را تحقق بخشید.
