شناسایی ابعاد و مؤلفه های برنامه درسی سبز جهت تحقق آموزش توسعه پایدار در مدارس دوره دوم ابتدایی مناطق روستایی ممسنی استان فارس
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته برنامه ریزی درسی دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران.
2 استاد رشته مطالعات برنامه درسی گروه علوم تربیتی دانشکده علوم انسانی دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران. *(مسوول مکاتبات)
3 دانشیار رشته مطالعات برنامه درسی گروه علوم تربیتی دانشکده علوم انسانی دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران.
doi
چکیده
زمینه و هدف: کسب آگاهی های محیطی مختلف ، احترام به حقوق همه نسل ها در استفاده از منابع طبیعی و آگاهی از مسائل آینده مشترک همه جوامع از اولویت های اساسی نظام های آموزشی به شمار می رود. هدف این پژوهش شناسایی ابعاد و مؤلفه های برنامه درسی سبز جهت تحقق آموزش توسعه پایدار از طریق برنامه درسی دوره دوم ابتدائی مناطق روستائی بود. روش بررسی: رویکرد پژوهش کیفی و روش پژوهش، مرور نظام مند بود. منابع جمع آوری اطلاعات کلیه منابع و اسنادی بودند که به موضوع برنامه درسی سبز و توسعه پایدار با تأکید بر مدارس روستائی پرداخته بودند. نمونه مورد مطالعه منابع و اسناد در دسترس محقق پیرامون موضوع مورد مطالعه بود. با استفاده از کلید واژه های برنامه درسی سبز، توسعه پایدار، مناطق روستایی، آموزش پایدار، مدرسه و توسعه پایدار، مدرسه و آموزش پایدار، مدرسه و برنامه درسی سبز در پایگاه های اطلاعات علمی بین المللی، ساینس دایرکت، اسکاپوس، اریک، گوگل اسکولار و پایگاه اطلاعات علمی فارسی شامل ایران داک، مگ ایران، سید و با استفاده از معیارهای ورود و خروج تعداد 79 منبع (72 مقاله و 7 کتاب) مورد مطالعه قرار گرفت. ابزار پژوهش چک لیست محقق ساخته بود. برای تجزیه و تحلیل داده ها از تحلیل مقوله ای و برای تعیین اعتبار یافته ها از روش CVR استفاده شد. یافته ها: بر اساس بررسی منابع تعداد 19 مقوله؛(3 مقوله اصلی و تعداد 16مقوله فرعی) برای برنامه درسی سبز با تأکید بر توسعه پایدار شناسائی و استخراج شد. 3 مقوله اصلی شامل ابعاد شناختی، ابعاد عاطفی و ابعاد روانی حرکتی برنامه درسی سبز و توسعه پایدار و 16 مقوله فرعی شامل فهم بین رشته ای مسائل زیست محیطی، تبلیغ و ترویج نگاه آینده پژوهانه در مطالعات برنامه درسی سبز، آموزش مفاهیم برنامه درسی سبز با رویکرد زیست فناوری، تأکید بر کسب آگاهی های محیطی مختلف، فهم و تحلیل سازه پایداری تنوع زیستی، تأکید بر کاربرد و اهمیت مواد باز یافتی، رعایت اخلاق زیست محیطی، درونی شدن روحیه انتقادی نسبت به مسائل زیست محیطی، مسئولیت پذیری نسبت به مسائل زیست محیطی، احترام به حقوق همه نسل ها در استفاده از منابع زیستی، توجه به اهمیت همه ابعاد توسعه پایدار (اقتصادی، اجتماعی، محیطی و فرهنگی) ، ایجاد محیط یاد دهی- یادگیری با نشاط و سبز، ایجاد ارتباط بین محیط آموزش و زیست بوم منطقه، افزایش تعداد مدارس سبز روستائی، تأکید بر حفظ و نگهداری انواع مختلف منابع طبیعی، اجرای الگوی مدیریت مصرف سبز در همه امور بود. هم چنین بر اساس روش CVRمیزان اعتبار مؤلفه های شناسایی شده 73/. محاسبه گردید. بحث و نتیجه گیری: با استفاده از سازو کارهایی چون رویکرد برنامه درسی طبیعت گرایانه، ترغیب گفتمان های انتقادی، تدارک بازی های بومی- محلی، تعریف پروژه های فردی و گروهی، تدارک فعالیت ها و مسابقات هنری مرتبط با مسائل توسعه پایدار، استفاده از محیط های طبیعی و واقعی پیرامون مدرسه، توسعه مدارس طبیعت و با استفاده از ظرفیت های واقعیت مجازی در برنامه های درسی قصد شده و اجرا شده می توان زمینه تحقق برنامه درسی سبز را فراهم ساخت.