ارتقای عملکرد محیط‌زیستی صنعت مواد غذایی از منظر مدیریت سبز با استفاده از مدل برنامه‌ریزی استراتژیک SWOT-QSPM

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران. ایران.*(مسوول مکاتبات)

2 دانشیار، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران. ایران.

3 استادیار دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران. ایران.

4 دانشجوی دکتری، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران. ایران.

5 استاد تمام، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران. ایران.

doi
چکیده

زمینه و هدف: امروزه مدیریت سبز با تأکید بر حفاظت از محیط‌زیست به یکی از مهم‌ترین مسائل جهانی تبدیل شده است و نهادهای جهانی، سازمان‌ها را ملزم به تولید محصولات و خدمات سازگار با محیط‌زیست کرده است. لذا، این‌ پژوهش با هدف شناسایی‌ و ارزیابی‌ مهم‌‌ترین‌ عوامل‌ استراتژیک‌ داخلی‌ و خارجی‌ در جهت نیل به اهداف مدیریت سبز در صنایع مواد غذایی به‌خصوص صنعت تولید فرآورده‌های گوشتی انجام شده است. روش بررسی: روش تحلیل‌ و ارزیابی‌ در پژوهش‌ حاضر رویکرد ترکیبی‌ با استفاده از تکنیک‌ تحلیل‌ SWOT و بهره‌مندي از ماتریس‌ کمی‌ برنامه‌ریزي استراتژیک‌ (QSPM) است‌. یافته‌ها: نتایج‌ ماتریس‌ ارزیابی‌ عوامل‌ داخلی‌ نشان می‌‌دهد در بین‌ عوامل‌ داخلی‌، انجام پایش‌های فصلی و منظم محیط‌زیستی (325/٠)، بالاترین‌ قوت است‌؛ در حالی‌که‌ عدم تعهد و پشتیبانی کافی مدیران ارشد (018/٠) و عدم مدیریت مناسب پسماندهای قابل بازیافت (036/٠) از مهم‌ترین‌ ضعف‌ها در کارخانه تولید فراورده‌های گوشتی 202‌ شناخته‌ شده است‌. همچنین‌ بررسی‌ ماتریس ارزیابی‌ عوامل‌ خارجی‌ نشان می‌‌دهد تنوع بخشی در برنامه‌های تبلیغاتی و بازاریابی سبز (196/0) و صادرات فرآورده‌ها به کشورهای اطراف حوزه خلیج‌فارس (151/0) مهم‌ترین‌ فرصت‌ها و نوسانات نرخ ارز و تورم (06/0) مهم‌ترین‌ تهدید در بین‌ عوامل‌ خارجی‌ است‌. تحلیل‌ موقعیت‌ و تشکیل‌ ماتریس‌ ارزیابی‌ عوامل‌ داخلی‌ خارجی‌، کارخانه تولید فراورده‌های گوشتی 202‌ را در ناحیه استراتژي رقابتی (ST) تعیین کرد. همچنین، در مدل QSPM در بین 3 استراتژی رقابتی ارائه شده، مهم‌ترین استراتژی «استقرار سیستم مدیریت سبز و الزام به رعایت قوانین و مقررات»، با امتیاز 342/6 شناسایی گردید. بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به قرارگیری صنعت مورد مطالعه در ناحیه ST لازم است مدیران ارشد و تصمیم‌گیرندگان با ارتقا نقاط قوت سعی در کاهش اثرات ناشی از تهدیدهای خارجی داشته باشند. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که مدل تحلیلی SWOT در تلفیق با ماتریس کمی‌سازي راهبردهاي انتخاب شده می‌تواند در بررسی و اولویت‌بندي راهبردهاي مربوط به مدیریت سبز در صنعت مواد غذایی مورد استفاده قرار گیرد.