ارائه الگو و اعتبارسنجی برنامه درسی پایدار با رویکرد زیست محیطی در رشته‌های مدیریت دانشگاه آزاد اسلامی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی، گروه علوم تربیتی،واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران.

2 استاد، گروه مدیریت آموزش عالی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

3 استادیار، گروه علوم تربیتی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران. *(مسوول مکاتبات)

doi
چکیده

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف ارائه الگو و اعتبارسنجی برنامه درسی پایدار برای رشته های مدیریت با رویکرد زیست محیطی در  دانشگاه آزاد اسلامی استان تهران انجام شد. روش بررسی: این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و همچنین، به لحاظ نوع داده­ها، آمیخته (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی که در بخش کیفی فراترکیب و تحلیل متون مصاحبه و در بخش کمی توصیفی-پیمایشی بود. جامعة مورد مطالعه در بخش کیفی شامل مبانی نظری و پیشینه مرتبط پایگاه­های داده داخلی (1391-1402) و خارجی (2006-2023) و همچنین برای بخش مصاحبه جامعه خبرگان نظری و تجربی بود. جامعه آماري در بخش کمی کلیه اساتید گرایش­های مختلف رشته­های علوم تربیتی، مدیریت و منابع طبیعی بود. حجم نمونه در قسمت کیفی پژوهش برابر با 25 نفر بود که بر اساس اصل اشباع  و با استفاده از روش نمونه‌گیری غیرتصادفی هدفمند انتخاب شد. در بخش کمی، حجم نمونه برابر با 395 نفر و بر اساس محاسبه حجم نمونه در معادلات ساختاری بود و با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای مرحله‌ای نمونه ها انتخاب شدند. یافته‌ ها: ابزارگردآوری داده­ها در بخش کیفی مرور سيستماتيک ادبيات و مصاحبه نیمه ساختار یافته بود و در بخش کمی پرسشنامه محقق ساخته 98 گویه ای برگرفته از بخش کیفی بود. لازم به ذکر است روایی و پایایی ابزارها در هر دو بخش کیفی و کمی مورد تأیید قرار گرفت. در بخش کیفی، تجزیه و تحلیل داده‌ها به وسیله تحلیل مضمون و در بخش کمی، شامل آمار توصیفی و آمار استنباطی بود که در آمار توصیفی، معیارهای مختلفی مانند میانگین، واریانس و پراکندگی داده‌ها با آزمون تی تک‌نمونه‌ای و تحلیل عاملی تأییدی با نرم افزارهای لیزرل ورژن 8/8 و اس پی اس اس ورژن 23 انجام شد. بحث و نتیجه‌گیری: یافته­ها نشان داد که عناصر شناسایی شده برنامه درسی پایدار برای رشته های مدیریت با رویکرد زیست محیطی در دانشگاه آزاد اسلامی استان تهران شامل 5 عنصر می باشد که به ترتین اولویت عبارتند از هدف (با مولفه های آشنایی با مفاهیم زیست محیطی، مدیریت محیط زیست، حفاظت از محیط زیست، رابطه با جامعه و سازمان‌های غیرانتفاعی)، محتوا (با مولفه های مفاهیم و اصول مدیریت زیست محیطی، ابزارها و روش‌های مدیریت زیست محیطی، حقوق و تنظیمات زیست محیطی، استراتژی‌ها و سیاست‌های مدیریت زیست محیطی، اقتصاد سبز و مدیریت منابع، اخلاق و مسئولیت اجتماعی، نوآوری و فناوری )، روش های یادگیری (روش‌های تعاملی، روش‌های عملی و تجربی، روش‌های مبتنی بر پروژه )، روش های ارزشیابی (ارزشیابی عملکرد، ارزشیابی محتوا و درس‌ها، ارزشیابی محیط آموزشی، ارزشیابی تأثیر اجتماعی)، مواد و منابع (با مولفه های: استفاده از مواد پایدار، بررسی چرخه عمر محصولات، توانمندی‌ها در ارزیابی مواد و منابع) می باشد که هر کدام از این مولفه ها خود شامل چند شاخص بودند. در آخر بر اساس عناصر شناسایی شده نهایی الگویی ارائه گردید که این الگو از دید خبرگان از اعتبار مناسبی برخوردار بود.