فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: تدوین راهبردها در برنامه‌ریزی شهری بر تاب‌آوری بوم‌شناختی با قابلیت اطمینان بالا موجب ارتقای سطح سلامت، ایمنی و رفاه شهروندان، افزایش بهره‌وری عمومی و کاهش ریسک‌های مرتبط با مسائل مختلف شهری می‌شود. به همین دلیل هدف این پژوهش تدوین برنامه‌ریزی شهری مناسب و جامع برای انتخاب شاخص‌ها و سنجش و ارزیابی میزان تاب‌آوری بوم‌شناختی با توجه به سیستم قابلیت بالا در منطقه شهری نظرآباد است. روش بررسی: معیارها با مرور منابع داخلی و خارجی، مصاحبه و تدوین پرسشنامه‌های دلفی تعیین شد. با استفاده از روش دلفی، در دومرحله معیارها و زیرمعیارهای مهم تعیین گردید. جهت وزن دهی معیارها از روش تحلیل شبکه‌ای ANP استفاده شد. سپس به‌منظور ارزیابی تاب‌آوری منطقه موردمطالعه از مدل روی هم‌گذاری خطی وزن‌دار شده (WLC) استفاده گردید. برای ارائه یک برنامه‌ریزی شهری با رویکرد تاب‌آوری مطلوب‌تر از روش ارزیابی چند معیاره (MCE) با استفاده از بیست لایه که بیشترین تأثیر را بر تناسب بوم‌شناختی دارند، استفاده شد. لایه‌های مورداستفاده در فرآیند MCE توپوگرافی، زمین‌شناسی، هوا و اقلیم، منابع آبی، بیولوژیک، حرایم و فواصل شهری و کاربری اراضی می‌باشند. در نهایت سیستم قابلیت اطمینان بالا جهت بررسی تهدیدات در تاب‌آوری بوم‌شناختی موردبررسی قرار گرفت تا تأثیر همبستگی معیارها بر قابلیت اطمینان سیستم در برنامه‌ریزی شهری به‌منظور بهبود کارکرد و افزایش تاب‌آوری بوم‌شناختی کنترل گردد. یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد زیرمعیارهای کاربری اراضی، فاصله از مناطق مسکونی، فاصله از تالاب به‌ترتیب با وزن‌های (2525/0)، (2207/0) و (1100/0) بالاترین تأثیرات در تاب‌آوری بوم‌شناختی را از خود نشان داده‌اند. مابقی زیر معیارها دارای تأثیرات یکنواخت می‌باشند. سیستم باقابلیت اطمینان بالا نشان داد که عدم انسجام در سیاست‌گذاری‌های مدیریت شهری و بوم‌شناختی هم در سطح کلان هم در سطح عملیاتی موجب می‌گردد که اجرای طرح‌ها با بسیاری از مشکلات روبه‌رو شود. همچنین نتایج نشان داد جهت دستیابی به مدیریت شهری یکپارچه با قابلیت تاب‌آوری بوم‌شناختی، ایجاد انسجام از طریق ایجاد روابط همبستگی بین مدیران، کارکنان سازمان‌های متولی امور شهری نسبت به امور اجرایی امری الزامی است. بحث و نتیجه‌گیری: خطرات نوظهور در سیستم‌های مدیریت شهری را نمی‌توان به طور کامل شناسایی کرد. برنامه‌ریزی شهری در تاب‌آوری بوم‌شناختی به دلیل تعاملات پیچیده فنی - انسانی - سازمانی بسیار نامشخص است. بنابراین تحت شرایط نامشخص و غیرقابل‌پیش‌بینی، تاب‌آوری بوم‌شناختی به یک ویژگی ضروری در یک سیستم تبدیل می‌شود. سیستم قابلیت اطمینان بالا کمک می‌کند تا بهتر با اختلالات سازگار شده و توانایی مقابله با آسیب‌های غافلگیرکننده بوم‌شناختی را ایجاد می نماید.