اولویت بندی معیارهای زیست محیطی برای انتخاب محل بهینه دفن پسماند شهری در مناطق خشک ایران با استفاده از روش بهترین-بدترین(BWM ) (مطالعه موردی :شهرستان یزد)

نویسندگان

1 گروه منابع طبیعی- مهندسی محیط زیست- آلودگی ها، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران. *(مسوول مکاتبات)

2 گروه منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران-ایران.

3 گروه منابع طبیعی- مهندسی محیط زیست- آلودگی ها، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.

4 استاد دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران-ایران.

doi
چکیده

زمینه و هدف: مکان دفن پسماند شهری یکی از نگرانی­های توسعه پایدار و در حقیقت معضلی برای سه شاخص اصلی آن (اجتماع، اقتصاد و محیط زیست) می­باشد، انتخاب مکان مناسب می‌تواند اثرات زیست‌محیطی را به حداقل برساند و مبنای درستی برای مدیریت پسماند جامد(SWM) ایجاد نماید، این‌ پژوهش‌ با هدف‌ اولویت­بندی معیارهای زیست محیطی محل بهینه دفن پسماند شهری در مناطق خشک ایران با استفاده از روشBWM  در شهرستان یزد در سال‌ 1401 انجام‌ شد، روش بررسی: در این‌ پژوهش‌ توصیفی‌، با استفاده‌ از نظرسنجی‌ از متخصصان‌‌ براي امتیازدهی‌ معیارهاي محیط‌زیستی‌ و اقتصادي-اجتماعی و سپس وزن دهی‌ (BWM)، وزن هر کدام از معیارها محاسبه گردید، جهت تجزیه و تحلیل و ارزیابی معیارهای وزن دهی شده توسط پاسخ گویان برای مکان­های دفن پسماندها و تدوین معیارهای بومی جهت منطقه مورد مطالعه از نرم افزار LINGO استفاده گردید و نسبت‌ به‌ اولویت­بندی مناسب‌ترین‌ معیارهای مکان­یابی محل‌ دفن‌ پسماندهاي شهرستان یزد اقدام‌ شد. یافته ها: نتایج‌ حاصل‌ از روش‌ BWM نشان‌ داد معیار اکولوژیکی مهم­ترین معیار در تعیین محل دفن پسماند در مناطق خشک بوده است، همچنین معیارهای هیدرولوژی، معیار اقتصادی- اجتماعی و معیار زمین‌شناسی نیز در رتبه­های دوم تا چهارم از لحاظ اهمیت می­باشند و در خصوص زیرمعیارهای مربوط به معیار اکولوژیکی،  مناطق حفاظت شده با امتیاز 231/0 بالاترین امتیاز را کسب نموده است و به ترتیب بعد از آن فاصله از زمین­های کشاورزی با امتیاز 099/0 در رده دوم قرار گرفته است. فاصله از تالاب­ها، دریاچه­ها و شبکه آب شهری و فاصله از آن، رودخانه­های فصلی و دائمی و مسیل­ها در رتبه سه و چهار و پنج می­باشد، بحث و نتیجه گیری: طبق نتایج و اولویت معیارها در مناطق خشک، پیشنهاد برنامه­های آموزشی سیستم‌ دفع‌ پسماند براساس‌ معیارهاي جدید به مردم ارائه گردید، چرا که فرهنگ­سازی سبب باعث می­گردد پسماندها قبل‌ از ورود به‌ مخازن‌ حمل‌، زباله‌هاي بازیافتی‌ به صورت اصولی و استاندارد از سایر زایدات‌ ها جدا شوند. در نتیجه عامل موثر در کاهش آلودگی­ها و حفظ منابع طبیعی می­باشد.