نمودها و خویشکاری فرّه در اقتباسهای محمّدرضا یوسفی از شاهنامه با رویکرد بومگرا
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد
2 دانشیار زبان و ادبیّات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
doi
10.30495/mmlq.2023.706070چکیده
فرّه یکی از مفاهیم اسطورهای است که رابطة انسان و طبیعت را به خوبی نمایان میکند. این نیروی اَهورایی که به باور انسانهای دورة اسطوره، در همة موجودات (انسان و حیوان) سَرَیان دارد، سبب به کمال رساندن خویشکاریهای خود میشود.در شاهنامة فردوسی این نیرو گاهی با نمادهای جانوری همراه است و همگامی انسان و طبیعت را در دورة اسطورهای در جهت برقراری نظم و نجات طبیعت از سلطة ضدّ طبیعت آشکار میسازد. مقالة حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی به کنشگریهای فرّه با نمودهای جانوری پرنده (سپیدا) و برّه (فرهان) در ایجاد نظم، نجات انسان و طبیعت از تسلّط ضدّ طبیعت (دیوان، خشکسالی، سرمای سخت و...) با اقتباس محمّدرضا یوسفی از شاهنامة فردوسی برای کودکان و نوجوانان میپردازد. نتایج پژوهش نشان میدهد که یوسفی با رویکردی زیستمحورانه، نمادهای جانوری فرّه را در ساحتی اسطورهای برای مخاطبان خود بازنمایی کرده است. بنابراین، فرّه در این آثار بخشی از طبیعت است که با مقابله با شرور و برگرداندن نظم گیتی، همزمان به بقای انسان و ناانسان یاری میرساند. نقش فرّه بعدها در ادوار تاریخی تغییر مییابد و در خدمت نظم سیاسی و اجتماعی قرار میگیرد.
