فراتحلیل برنامه های مداخلاتی پرورش خلاقیت
نویسندگان
1 دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران (tourajhashemi@yahoo.com)
2 دانشجوی دکتری علوم تربیتی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران (نویسندة مسئول) (aweendar@yahoo.com)
3 دانشیار دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی دانشگاه تبریز، تبریز، ایران (vahedi117@yahoo.com)
doi
چکیده
زمینه: خلاقیت نقش مهمی در زندگی افراد دارد و بدون آن پیشرفت و تغییر در زندگی معنایی ندارد. توانایی خلاق افراد به ویژه در دنیای متغییر کنونی ضرورتی انکار ناپذیر است. هدف: تلاش های زیادی برای پرورش خلاقیت صورت گرفته و نتایج متفاوتی حاصل شده است. تعیین میزان اثر کلی این آموزش ها و در صورت لزوم بررسی زیر مؤلفه ها و سایر متغیرهای اثرگذار در این روند، در پژوهش حاضر بررسی می شود. این مطالعه به فراتحلیل برنامه های مداخلاتی جهت پرورش خلاقیت پرداخته است. روش پژوهش: در راستای هدف پژوهش، با واژۀ خلاقیت و تکنیک های پرورش آن، به جستجوی بانک های اطلاعاتی و مجلات و پایان نامه ها پرداخته شد و با توجه به ملاک های خاصی، تعداد 28 مقاله مورد بررسی قرار گرفت و اطلاعات لازم از آنها استخراج شد و با نرم افزار CMV.2 مورد فراتحلیل قرار گرفتند. یافته ها: در کل اندازه اثر بر مبنای مدل تصادفی به دست آمدکه نشان از اثربخشی زیاد مداخلات خلاقیت دارد. همچنین نتایج بدست آمده در تحقیق، دلالت بر عدم یکسانی پژوهش ها و وجود متغیرهای تعدیل گر دارد، بر همین اساس متغیرهای مختلفی چون سن، جنس، مدت زمان آموزش، تکنیک آموزشی، نوع ابزار مورد استفاده و ... به کمک آزمون های آماری آنوا و رگرسیون مورد بررسی قرار گرفت. نتیجه گیری: در مجموع می توان به اثر بخشی آموزش تکنیک های خلاقیت اطمینان حاصل کرد. اما در بررسی نقش تعدیلی متغیرهای مختلف، نتایج معناداری که بر اثر این متغیرها حاصل شده باشد به دست نیامد.