سیاستگذاری بومی سازی پیام رسان های اجتماعی: عوامل کلیدی کوچ کاربران از پیام‌رسان‌های خارجی به داخلی

نویسندگان

1 دانشیار گروه ارتباطات، دانشکده فرهنگ و ارتباطات، دانشگاه سوره، تهران، ایران؛

doi
10.22034/mr.2025.17139.5895
چکیده

این پژوهش درصدد شناسایی عوامل کلیدی کوچ کاربران از پیام‌رسان‌های خارجی به پیام‌رسان‌های داخلی است. چارچوب مفهومی ‌این پژوهش مدل مهاجرت PPM است. این پژوهش از نوع کیفی و روش آن تحلیل مضمون است. ابزار گردآوری اطلاعات این پژوهش مصاحبه نیمه‎ساختارمند و پردازش داده‎های کدگذاری سه‎گانه کینگ (1998) است. جامعه آماری خبرگان دانشگاهی و مدیران پیام‎رسان‎های داخلی هستند که از بین آنها به روش هدفمند 21 نفر انتخاب و مصاحبه شدند. درمجموع مضامین به‌دست آمده در قالب سه مضمون فراگیر عوامل ترغیب‌کننده، بازدارنده و مداخله‎‎گر گردآوری شد. یافته­ها نشان می­دهد عوامل ترغیب­کننده شامل اعتمادسازی ازطرف پیام­رسان داخلی برای کاربر، تأثیر مثبت اثر شبکه­ای در ترغیب کاربران، ایجاد پیام‌رسان‌های داخلی تخصصی با توجه به نیاز کاربر و تشکیل شبکه نامتمرکز میان پیام‌رسان‌های داخلی برای استفاده از ظرفیت همه آنها است. همچنین عوامل مداخله­گر شامل غلبه نگاه مالکانه به رسانه­های نوین و مردمی‌ در سیاستگذاری­های کوچ، یکپارچه نبودن زیرساخت­های مورد نیاز کوچ، اجرای ناقص و بد سیاستگذاری­ها، وضعیت نامشخص سازمان و مدل «کسب‌و‌کار» پیام‌رسان‌های داخلی است. همچنین عوامل بازدارنده کوچ، غلبه نگاه سخت‌افزاری و عدم توجه به پیوست­های فرهنگی و اجتماعی در سیاستگذاری‌های کوچ، سیاستگذاری منفعلانه و واکنشی نسبت به تکنولوژی­ها و رسانه­های نوین، تعدد سیاستگذاران و ناهماهنگی در میان آنها، نقص­های قانونی در حوزه پیام‌رسان‌ها، نقض حریم خصوصی کاربر در پیام‌رسان‌های داخلی شناسایی شدند. نتایج بیانگر این است که سیاستگذاران ایرانی باید با رفع عوامل بازدارنده و تقویت عوامل ترغیب‎کننده، به اصلاح عوامل مداخله‎گر در راستای توسعه پیام‎رسان‎های داخلی بپردازند.