بازنگری نهشتههای پسااورارتوئی دژ بسطام
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران قبل از اسلام، گروه تاریخ و باستانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.
2 استادیار، پژوهشکده باستانشناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران.
3 استادیار، پژوهشکده زبانشناسی، متون و کتیبهها، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران.
doi
10.30495/peb.2023.704079چکیده
پژوهش درباره تمدن اورارتو از اوایل قرن نوزدهم میلادی و با اعزام شولتز از سوی انجمن آسیایی در اطراف دریاچه وان صورت جدی بهخود گرفت. نتیجه کشفیات شولتز و مطالعات دیگر موجب شد تا اورارتو از زیر قرنها خاموشی سربلند کند. رمزگشایی از خطوط میخی توسط پژوهشگران سایر حوزهها به خواندن کتیبههای اورارتویی کمک نمود. پژوهشهای اورارتویی در شمال غربی ایران، با کشف کتیبهای مربوط به روسای دوم (۶۸۰-۶۴۶ پ.م) در نزدیکی روستای بسطام واقع در شمال دریاچه اورمیه، توجه جامعه پژوهشگران اورارتو را متوجه ایران کرد. کاوشهای باستانشناسی توسط ولفرام کلایس از سال ۱۹۶۷ شروع گردید و تا ۱۹۷۸ ادامه داشت. مطالعه روی نهشتههای پسااورارتویی در محوطه بسطام و همچنین، سنجش آن با نهشتههای سایر محوطههای اورارتویی از جمله شرق آناتولی نشان میدهد که فروپاشی اورارتو تقریباً از زمان سقوط آشور توسط ماد و بابل و حتی قبل از آن شروع شده بود و سرزمینهای اورارتویی در شمال غربی فلات ایران در آن زمان توسط مادها اشغال شده بودند. میزان تأثیر نهشتههای پسااورارتویی یافتشده در محوطههای مورد کاوش از اهداف این پژوهش است. برای این پژوهش از روش تاریخی، تحلیلی و توصیفی استفاده شده و شیوه گردآوری اطلاعات نیز کتابخانهای بوده است. در نهایت، بنابه بررسی نهشتههای پسااورارتویی و تحلیل تاریخی، نتیجه گرفته شد که فروپاشی اورارتو از حدود ۶۳۵ پ.م شروع شده و بر طبق آثار فرهنگی و معماری یافت شده از بسطام و نیز سنجش آن با محوطههای دیگر در شرق آناتولی، سرزمینهای شرقی اورارتو از این زمان در اشغال مادها و اقوام ایرانی بوده است.
