غربالگری و شناسایی مولکولی باکتری های بومی تولید کننده رنگدانه کارتنوئیدی و مقایسه اثرات زیستی آنها با رنگدانه‌های استخراج شده از گیاهان (انار، چغندر و زرشک)

نویسندگان

1 گروه میکروبیولوژی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

2 گروه میکروبیولوژی، دانشکده علوم پایه، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

3 گروه میکروبیولوژی،، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

doi
https://doi.org/10.71504/SJOAPB.2025.1203795
چکیده

استفاده از رنگدانه‌های طبیعی به عنوان جایگزین‌ها برای داروهای شیمیایی در کنترل رشد باکتری‌ها توجه زیادی را جلب کرده است. هدف از این پژوهش، شناسایی باکتری‌های بومی تولیدکننده رنگدانه‌های کارتنوئیدی و مقایسه اثرات این رنگدانه‌ها با انواع استخراج‌شده از گیاهان انار، چغندر و زرشک است. تعداد 50 نمونه خاک از مناطق مختلف مزارع شهر قم جمع آوری شد. با استفاده از محیط کشت اختصاصی SCA و روش‌های بیوشیمیایی جدایه‌های اکتینومیست انتخاب شدند. جدایه‌های مولد رنگدانه با استفاده از محیط کشت ISP2 شناسایی و عصاره متانولی رنگدانه‌های گیاهی و باکتریایی آنها استخراج شد. با استفاده از FT-IR نوع رنگدانه باکتریایی شناسایی شد. اثرات ضد باکتریایی و ضد اکسیدانی رنگدانه‌های باکتریایی و گیاهی ارزیابی شد. بهترین جدایه با استفاده از شناسایی ژن 16s rRNA شناسایی مولکولی شد. داده‌های بدست آمده مشخص کرد که رنگدانه‌های باکتریایی و گیاهی استخراج‌شده اثرات ضد اکسیدانی قابل توجه‌ای دارند و همچنین رنگدانه باکتریایی اثر مهاری رشد علیه پاتوژن‌های استافیلوکوکوس اورئوس و اشرشیا کلی با قطر هاله بیش از 30 میلی‌متر از خود نشان داد. تعیین توالی باکتری منتخب نشان داد که جدایه بدست آمده شباهت 100 درصدی به استرپتومایسس گرامینئوس دارد. این پژوهش نشان می‌دهد رنگدانه‌های کارتنوئیدی تولید شده توسط باکتری‌های بومی و گیاهان ارزیابی شده، دارای اثرات ضد اکسیدانی قوی هستند و می‌توانند در فرآیندهای درمانی و یا به عنوان افزودنی به مواد خوراکی استفاده شوند. پیشنهاد می‌شود که مطالعات بیشتری برای شناسایی ترکیبات فعال این رنگدانه‌ها و بررسی مکانیزم‌های دقیق اثر آن‌ها صورت گیرد.