تحلیل تاریخیِ دو منبع جامع علوم قرآنِ قرن نهم؛ بصائر فیروزآبادی و التیسیر کافیجی
نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران. ایران
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، پردیس فارابی دانشگاه تهران
3 دکتری علوم قرآن وحدیث،کادر علمی وپژوهشگر ثابت پژوهشگاه مطالعات اسلامی جامعة الزهراء(س)،قم
doi
10.30495/qsf.2022.1897619.2152چکیده
برای جریانشناسی علمیِ منابع علومقرآن، نگارش منظمی که عوامل موثر بر تطور و نگارش منابع مهم علومقرآن را با تحلیل تاریخی برای دانشپژوهان این رشته به تصویر بکشد، موجود نیست. بررسی حاضر، تحلیل تاریخی منابع جامع علوم قرآن قرن 9 بوده که با روش پژوهش کیفی، دادههای تحلیلی را در مورد تاثیرگذاریِ بصائر فیروزآبادی و التیسیر کافیجی و رابطه دو کتاب مذکور با کتب جامع همعصرِ آن؛ مواقع العلوم بلقینی و فضائل القرآن عسقلانی، برای مخاطبان تخصصی رشته علومقرآن بیان کردهاست. کتاب بصائر با توجه به سنجش احوالات علمی، فرهنگی و سیاسی آن روزگار در مباحث جامع علوم قرآن تاثیرگذاری قابلقبولی داشته است. کتاب فضائلالقرآن از حیث کارکرد، ساختار و محتوا رتبهای پایینتر از بصائر دارد. کتاب مختصرِ مواقعالعلوم از کتاب مفصلِ بصائر، تاثیرگذاری کمتری داشته و تاثیرگذاری در عرصه علوم قرآن را در قرن 9 سیر نزولی میدهد. مباهات کافیجی بر کتاب التیسیر و از سوی دیگر کوچک شمردن این کتاب توسط سیوطی، تاثیرگذاری آن را متوسط نشان میدهد. این نتایج، کمککننده به فهم جریان علم(علوم قرآن) کرده و دانش و بینش کمّی و کیفی دانشپژوهان را نسبت به تاریخ منابع علومقرآن تکمیل میکند.
