الگوی ظرفیت‌سازی نهادی در زمینه خط و مشی گذاری مشارکت شهروندی در حوزه محیط‌زیست: رویکرد نوین در مدیریت سبز منابع محیط زیست

نویسندگان

1 دانشیار، گروه آموزشی مدیریت کسب و کار، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، تصمیم گیری و خط مشی گذاری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قزوین، قزوین. ایران

3 دانشیار،گروه خط مشی گذاری و اداره امور عمومی ،دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسنده مسئول)

doi
https://doi.org/10.71769/JGM.2024.1104761
چکیده

ظرفیت سازمان‌ها در جلب مشارکت شهروندان در امور شهری و زیست‌محیطی در سالیان اخیر موردتوجه ویژه قرارگرفته است. لذا پژوهش حاضر به دنبال بررسی و واکاوی مؤلفه‌های الگوی ظرفیت‌سازی نهادی در زمینه خط و مشی گذاری مشارکت شهروندی در حوزه محیط‌زیست بود. به این منظور از رویکرد پژوهش کیفی و روش سنتز پژوهی برای دستیابی به هدف پژوهش حاضر استفاده شد. قلمرو پژوهش کلیه مقالاتی هستند (190 مقاله) که در فاصله سالیان اخیر در مورد ظرفیت‌سازی نهادی و خط و مشی گذاری مشارکت شهروندان در زمینه محیط‌زیست و مفاهیم مرتبط در پایگاه¬های تخصصی و علمی ارائه‌شده‌اند. نمونه پژوهش 25 مقاله است که این تعداد بر اساس پایش موضوعی، اشباع نظری داده¬ها و به‌صورت هدفمند انتخاب‌شده‌اند. داده¬های پژوهش از تحلیل کیفی اسناد موردمطالعه، گردآوری‌شده‌اند. با تجزیه‌وتحلیل داده¬ها، شاخص‌ها و مؤلفه‌های الگوی ظرفیت‌سازی نهادی در زمینه خط و مشی گذاری مشارکت شهروندی در حوزه محیط‌زیست در چهار کد منتخب و 11 محور مؤلفه‌های اجتماعی- اقتصادی (مشتمل بر هویت شهروندی سبز، کنش پذیری مشارکتی- انتفاعی شهروندان، بومی‌سازی ظرفیت‌های نهادی مبتنی بر محیط‌زیست)، مؤلفه‌های اجرایی- عملکردی (مشتمل بر ایجاد و تقویت نهادهای مردم پایه زیست‌محیطی، آگاهی‌بخشی و ارتقا سواد زیست‌محیطی، تسهیل دسترسی زیست‌محیطی شهری)، مؤلفه‌های مدیریتی- سازمانی (مشتمل بر شبکه‌سازی بین نهادهای مؤثر، نظارت بر برنامه‌های مشارکت زیست‌محیطی، ترسیم برنامه مدیریت راهبردی سبز)، مؤلفه‌های قانونی- حقوقی (مشتمل بر تعیین هنجارهای زیست‌محیطی، بازنگری قوانین و آیین‌نامه‌های مشارکت نهادی) مرتبط مورد سازمان‌دهی قرار گرفت.