فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مفهوم «قضا» یکی از کلیدی‌ترین واژگان در مباحث اساسی الهیات قرآن و منظومۀ اعتقادی مسلمانان به‌شمار می‌آید و همواره یکی از موضوعات کلامی چالشی بین انسان‌ها بوده است. جستار حاضر با استفاده از نظریۀ مؤلفه‌های معنایی در روش توصیفی، به‌دنبال تبیین مفهوم قضای تکوینی به شیوه‌ای علمی و روش‌مند است. همچنان که در روش تحلیلی، بر داده‌های قرآنی تکیه می‌کند و با نگاهی درون‌متنی می‌کوشد تا از رهگذر بررسی مهم‌ترین واژگان همنشین و جانشین مادۀ قضا، مشخصه‌های معناساز این مفهوم را به‌دست دهد. داده‌ها حاکی از آن است که در تعیین مؤلفه‌های معناسازِ مفهوم قضا، توجه به قرینۀ معنای پایه، همنشین‌های الزام‌آوری همچون خلق، امر، قول و... و نیز وقوع این ماده در بافت‌های مبتنی بر حتمیت و عینیت مثل بافت خلقت، زندگی و مرگ، نقش بسزایی دارد. توجه به این قراین سبب شد مؤلفه‌هایی همچون دفعی بودن، سهولت و سرعت نفوذ، عمومیت و استمرار برای مفهوم قضا تعیین گردد. گفتنی است تأمل در قراین مذکور می‌تواند وجه علمی و دقیقی جهت وقوع هر یک از الفاظ هم‌حوزۀ قضا در بافت خاص خود به‌دست دهد.