فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در قرآن کریم و نهج‌البلاغه، پیرامون شیوه حکومت و کشورداری مباحث متنوعی مطرح شده است. در نگاه قرآن، گاهی به شیوه مستقیم و گاه با زبان استعاری، حکومت الهی را بهترین روش اداره جامعه معرفی نموده و حکومت­های غیرالهی را مردود می­داند. امام علی (ع) نیز در خطبه‌ها و نامه‌های خود به شیوه‌ای استعاری، مسائل مرتبط با حکمرانی را بیان می‌کند. استعاره‌های به‌کاررفته در این اثر، نه تنها به‌منظور روشن‌سازی مفاهیم پیچیده استفاده شده‌اند، بلکه به‌عنوان ابزاری برای انتقال دقیق مفاهیم حکمرانی و ارائه الگویی اسلامی از آن عمل می‌کنند. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحقیق موضوعی و استراتژی استدلال استعاره‌ای، به بررسی و تبیین استعاره‌های موجود در نهج‌البلاغه پرداخته و مدل حکمرانی اسلامی از منظر امام علی (ع) را استخراج کرده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که امام علی (ع) در بیان شیوه‌های حکمرانی، از استعاره‌هایی استفاده کرده است که علاوه بر توضیح وظایف حاکم و جامعه، به ارائه تصویری جامع از تعامل میان آن‌ها پرداخته است. استعاره‌های به‌کاررفته در نهج‌البلاغه، علاوه بر راهگشایی در تفسیر آیات حکمرانی، نشان‌دهنده عمق نگاهی است که امام به مسائل حکومتی و اجتماعی داشته است. این پژوهش با تحلیل این استعاره‌ها، الگویی از حکمرانی اسلامی ارائه می‌دهد که می‌تواند به‌عنوان مبنایی نظری برای مطالعات حکومتی اسلامی در نظر گرفته شود.