فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آموزه‏های دین مبین اسلام، سرشار از علوم و معارفی است که بسان حلقه‏های یک زنجیر، مأموریت نجات و هدایت انسان‏ها در دنیای مادی را دارند؛‌ و بر اساس آن علوم مختلف در بخش­های متفاوت تدوین شده است دو بخش از آن، متضمّن ارائه‏ی «فقه» و «اخلاق» هستند  پژوهش حاضر با روش تحلیلی توصیفی در صدد پاسخ به این سوال است که نقش گزاره‏های اخلاقی دین در بررسی دلالت آیه یا روایت فقهی چیست؟ و بعد از تحلیلهای انجام شده باید گفت اخلاق بسان یک ابزار تعالی‏بخش در کنار فقه قرار دارد و در تمامی مراحل تفقه و استظهار، بر مباحث و ادله‏ی فقهی تأثیر می‏گذارد؛که از جمله مهمترین این مراحل در هنگام بررسی دلالت ادله‏ی احکام فقهی است که چهار حالت متصور دارند؛ یا ادله‏ی گزاره‏های اخلاقی از ادله‏ی احکام فقهی قوی‏تر باشد، گزاره‏های اخلاقی مانع انعقاد اطلاق ادله‏ی احکام فقهی شده ونیز باعث انصراف، تقیید و یا برداشت متفاوت از آن ادله می‏شوند.و یا گزاره‏های اخلاقی با احکام فقهی تکافؤ داشته باشند، و شاهد جمع عقلی یا نقلی وجود دارد که در این صورت باید موردی را بر أساس شاهد جمع ـ به جهت این که با حکم عقل یا نقل ضدیّت پیدا کرده است را ـ کنار گذاشت و به دیگر عمل نمود. و یا دو حکم فقهی با یکدیگر در تعارض هستند، گزاره‏های اخلاقی نقش مرحّج بر یکی از آن دو را إیفاء می‏کنند و در فرض چهارم گاهی مؤلفه‏های فقهی بر گزاره‏های اخلاقی تأثیر می‏گذارند و این تأثیر به چند صورت است؛ گاهی موجب تفاوت برداشت از ادله‏ی آموزه‏های اخلاقی می‏شوند؛