تحلیل تطبیقی علائم ظهور در روایات اسلامی با تآکید بر مبانی قرآنی و نسبت آن با جریان های تکفیری
نویسندگان
1 گروه علوم قرآن و حدیث،واحد زنجان،دانشگاه آزاد اسلامی،زنجان،ایران.
2 گروه معارف،واحد زنجان،دانشگاه آزاد اسلامی،زنجان،ایران.
3 گروه علوم قرآن و حدیث ، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم ،دانشگاه مراغه،ایران.
doi
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی علائم ظهور در روایات اسلامی و تبیین نسبت آن با جریانهای تکفیری معاصر، با تأکید بر مبانی قرآنی سامان یافته است. در طول تاریخ، مسئله موعود و ظهور منجی بهعنوان یکی از باورهای مشترک میان مسلمانان مطرح بوده و همواره در منابع روایی شیعه و اهلسنت بازتاب گستردهای یافته است. در این میان، جریانهای تکفیری معاصر با تفسیر سطحی و گزینشی از برخی روایات، کوشیدهاند از آموزههای آخرالزمانی برای مشروعیتبخشی به اقدامات خشونتآمیز خود بهره گیرند. روش تحقیق این مطالعه بر پایه رویکرد کیفی و تحلیل محتوای متون روایی و قرآنی است. بدین منظور، مجموعهای از منابع اصلی شامل کتب اربعه شیعه، صحاح سته اهلسنت و تفاسیر معتبر قرآن کریم مورد بررسی تطبیقی قرار گرفت. همچنین، آثار پژوهشگران معاصر در حوزه جریانشناسی تکفیری و مطالعات آخرالزمانی بهعنوان پشتوانه تحلیلی استفاده شد. یافتهها نشان میدهد که بسیاری از روایات علائم ظهور، از منظر قرآنی دارای معیارهایی برای صحتسنجی هستند و برداشتهای تکفیری بهطور عمده بر تأویلات ناصحیح و قرائتهای ایدئولوژیک استوار است. در مقابل، تفسیر اصیل قرآنی و روایی بر صبر، عدالتخواهی، وحدت امت و نفی خشونت تأکید دارد. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که بازخوانی نقادانه و تطبیقی روایات ظهور با محوریت قرآن، میتواند به تبیین صحیح گفتمان مهدوی، جلوگیری از سوءاستفادههای افراطگرایانه، و تقویت گفتمان وحدت اسلامی در برابر جریانهای تکفیری یاری رساند.
