فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از روش‌های تفسیری، روش تفسیر عقلی است که زمان پیدایش آن را می‌توان از زمان نزول قرآن دانست. استفاده از این روش در قرن‌های بعدی رواج یافت به طوری که قرن چهارم تا ششم را زمان تثبیت و رشد این تفسیر نامیده‌اند. در قرن هفتم تفسیرعقلی با تفسیر فخر رازی در بین مفسرین اهل‌سنت شروع شد و در سه قرن هفتم، هشتم و نهم، پنج تفسیر عقلی تدوین شد که تنها تفسیرجلاء الاذهان جرجانی از تفاسیر شیعی و چهار تفسیر ازنگاشته‌های اهل‌سنت است. پس از بررسی جریان تفسیر عقلی که به روش توصیفی- تحلیلی و کتابخانه‌ای انجام شده است، این نتیجه حاصل شد که به علت شرایط فرهنگی و سیاسی جامعه، ایجاد نفاق و تفرقه بین فرق و مذاب اسلامی، جنگ‌های صلیبی و مغول، تفاسیر عقلی این قرون در شیعه رو به افول گذاشته است و در اهل‌سنت نیز در گوشه‌وکنار مناطق اسلامی تفسیر عقلی، با تفسیر کبیر فخر رازی جلوه‌هایی از خود نشان داده است.