تحلیلی بر نابرابری های فضایی و سنجش وضعیت توسعۀ منطقهای در استانهای ایران
نویسندگان
1 استادیار دانشکده معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
2 کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری، دانشکده معماری، شهرسازی و هنر، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
3 کارشناس ارشد، برنامه ریزی توسعه منطقهای، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
doi
چکیده
با آنکه بیش از 6 دهه از عمر برنامهریزی منطقهای در ایران میگذرد هنوز سایه سنگین شکاف و عدم تعادل فضایی بر مناطق سنگینی میکند. با پذیرش این موضوع که تنوعات منطقهای در فرایند توسعه امری اجتنابناپذیر و برای توسعه و پیشرفت یک کشور ضروری هستند میتوان گفت که نقش برنامهریزی منطقهای ما را وادار ساخته تا خود را با تغییرات علمی در این زمینه وفق دهیم. تبارشناسی جریان توسعه در ایران نشان میدهد که رویکرد انباشت سرمایه و تحمیل نقشهای خاص به مناطق عمدتاً بدون هیچگونه تجزیه تحلیل هزینه ـ فایده اقتصادی و تنها بر اساس رویکرد قطب رشد و تمرکز سرمایه در یک فرآیند تاریخی صورت گرفته است. در این مقاله سعی شده است که به بررسی این مهم پرداخته شود. لذا برای درک چنین وضعیتی به تحلیل شرایط اقتصادی مناطق؛ در قالب نماگرهای توسعه از قبیل: جمعیت و نیروی انسانی (شهری ـ روستایی)، اشتغال و بیکاری، مشارکت اجتماعی، بخشهای سهگانه اقتصاد، GDP و .. با استفاده از تکنیک تاپسیس پرداخته شده است. نتایج تحقیق بیانگر این نکته است که سازمان فضایی ایران چند سطحی شده و استانهایی که قطبهای توسعه هستند از نظر شاخصهای توسعهیافتگی از مناطق پایین دست خود بریدهاند و با تمرکز بخشی در زمینه جذب سرمایه، جمعیت و صنعت زمینههای عدم تعادل فضایی درون و برون منطقهای را سبب شدهاند.
