بررسی تأثیر سرمایه انسانی بر رابطه آلودگی محیطزیست و رشد اقتصادی در کشورهای حوزه منا
نویسندگان
1 دانشیار،گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 استادیار،گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری اقتصاد،دانشکده مدیریت و اقتصاد،دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات،تهران، ایران
4 استاد،گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.*(مسوول مکاتبات)
doi
10.22034/jest.2020.38967.4425چکیده
زمینه و هدف: مدل رشد اقتصادی میتواند اثرات مستقیم و غیرمستقیم سرمایه انسانی بر رشد اقتصادی را بررسی کند. ازجمله عوامل غیرمستقیم میتوان به اثر آلودگی محیطزیست را نام برد؛ اما در این بین نباید از محدودیتهای پیش روی طرفداران این نظریه همچون میزان تأثیرگذاری بهکارگیری سرمایه انسانی در جهت کاهش آلودگی محیط زیستی و نیل به اهداف و سیاستگذاریهای مشابه با اقتصادهای توسعهیافته غافل ماند؛ بنابراین هدف این پژوهش، بررسی تأثیر سرمایه انسانی بر رابطه مورد تأکید کوزنتس یعنی رابطه آستانهای آلودگی محیطزیست و رشد اقتصادی است. روش بررسی: برای دستیابی به اهداف تحقیق، از روش گشتاورهای تعمیمیافته یا پانل پویا (GMM) با استفاده از اطلاعات 14 کشور حوزه منا برای دوره زمانی 2000 تا 2016 استفادهشده است. یافتهها: رابطه آلودگی محیطزیست (انتشار CO2) و رشد اقتصادی غیرخطی بوده و فرضیه منحنی کوزنتس در مجموعه منتخب تحقیق، مؤید وجود یک رابطه معکوس U شکل بین رشد اقتصادی و انتشار آلودگی است. هرچه سرمایه انسانی با سطح کنونی انتشار گازهای گلخانهای در کشورهای منتخب بیشتر شود، رشد اقتصادی افزایش خواهد یافت. نتیجهگیری: افزایش رشد ناشی از انباشت سرمایه انسانی، میتواند نقش تعدیلکنندهای بر رابطه منفی آلودگی محیطزیست و رشد اقتصادی مجموعه منتخب تحقیق داشته باشد. با افزایش سرمایه انسانی در هر سطحی از آلودگی زیستمحیطی، نقطه آستانهای رابطه منفی آلودگی زیستمحیطی و رشد اقتصادی به تعویق میافتد. به عبارتی هرچه توسعه دانشمحور و مبتنی بر سرمایه انسانی افزایش یابد، رابطه منفی آلودگی محیطزیست با رشد اقتصادی تعدیل میشود
