بررسی نقش مراکز مذهبی در کاهش انزوای اجتماعی محلههای شهری با رویکرد سرمایه اجتماعی، نمونه موردی: (محله تجریش و محله شاه عبدالعظیم تهران)
نویسندگان
1 استادیار، گروه برنامه ریزی شهری، دانشکده مهندسی، واحد پردیس، دانشگاه آزاد اسلامی، پردیس، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه برنامه ریزی شهری، دانشکده مهندسی، واحد پردیس، دانشگاه آزاد اسلامی، پردیس، ایران
doi
چکیده
الگوی ساخت کالبدی را میتوان سادهترین راه در راستای دستیابی به شکلگیری همبستگی اجتماعی و کاهش انزوای اجتماعی دانست. بیتردید کیفیت کالبدی شهر در میزان و چگونگی برقراری روابط اثرگذار خواهد بود؛ بهعبارتدیگر، روابط اجتماعی موجود در شهر که مقداری از آنها ناشی از نقش مراکز مذهبی موجود در محله است؛ روح محله را زنده میسازد و بدون شک، کمیت و کیفیت آن، درگرو سلامت کالبد محله خواهد بود. هدف این تحقیق بررسی و شناسایی شاخصهای نقش مراکز مذهبی در کاهش انزوای اجتماعی محلههای تجریش در منطقه 1 و شاه عبدالعظیم در منطقه 20 تهران با رویکرد سرمایه اجتماعی که میتواند با کاهش انزوای اجتماعی این محله با رویکرد سرمایه اجتماعی منجر شود. در این پژوهش از روش پیمایشی استفادهشده است. دادهها بهصورت پرسشنامه و مصاحبه سازمانیافته در میان شهروندان محله تجریش در منطقه 1 و محله شاه عبدالعظیم در منطقه 20 تهران برای تجزیهوتحلیل دادهها از نرمافزار SPSS و lisrel8.8 و Excel استفاده شد. بررسی نقش مراکز مذهبی در کاهش انزوای اجتماعی محلههای شهری با رویکرد سرمایه اجتماعی، از طریق معیارهای؛ (ساختاری، ارتباطی، شناختی) بررسی شدند. از طریق تجزیهوتحلیل دادههای پرسشنامه با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی مشخص شد که زیرمعیارها و سؤالات تحقیق بهطور کامل معرف مؤلفههای 3 گانه ب نقش مراکز مذهبی در کاهش انزوای اجتماعی محلههای شهری با رویکرد سرمایه اجتماعی، نمونه موردی: (محله تجریش در منطقه 1 و محله شاه عبدالعظیم در منطقه 20 تهران) هستند. بر اساس آزمون پیرسون؛ مؤلفهی ارتباطی بالاترین تأثیر را بر روی کاهش انزوای اجتماعی محلههای تجریش و شاه عبدالعظیم میگذارد (beta=0.779)( beta=0.698) دارد. بیشترین تأثیر و ارتباط بین سرمایه اجتماعی و مؤلفههای 11گانه نقش مراکز مذهبی بر کاهش انزوای اجتماعی محلههای شهری به ترتیب زیر است: مشارکت، حضور پذیری، هویت، اعتماد، صداقت، دینداری، روایات مشترک، ترکیب روابط، همگونی اجتماعی، نهادی، الزامات و انتظارات.مدل مفهومی تحقیق با استفاده از مدل لیزرل تدوین و برازش آن از طریق ضرایب تی استانداردشده بر روی نشانگرهای مدل( که بزرگتر از قدر مطلق 1.96) تائید گردید. مؤلفههای تحقیق نیز بر اساس میانگین رتبهای آزمون فریدمن اولویتبندی شدند که عبارتاند از؛ بعد ارتباطی(1.17)،بعد ساختاری (2.87)، بعد شناختی (3.16). نتایج نهایی حاصل از بررسی شاخص کلِ نقش مراکز مذهبی در کاهش انزوای اجتماعی محلههای شهری با رویکرد سرمایه اجتماعی، میانگین محلهی تجریش 2.95 محلهی شاه عبدالعظیم 2.82 میباشد. هر دو محله ازنظر نقش مراکز مذهبی در کاهش انزوای اجتماعی محلههای شهری با رویکرد سرمایه اجتماعی در وضعیت نزدیک به میانه نظری میباشد و تأثیرگذاری مراکز مذهبی در کاهش انزوای اجتماعی این دو محله مشهود است. در پایان پس از تدوین مدل مفهومی و ارائه پیشنهاداتی جهت کاهش انزوای اجتماعی محلههای شهری با رویکرد سرمایه اجتماعی با استفاده از نقش مراکز مذهبی، در محلههای تجریش و شاه عبدالعظیم ارائه شد.