مطالعه مقایسه‌ای مؤلفه‌های مؤثر بر سبک زندگی کارگران (مطالعه موردی: کارگران اتوبوسرانی شهرداری تهران)

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی،دانشگاه مازندران،بابلسر،ایران

2 استاد، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی،دانشگاه مازندران،بابلسر،ایران

3 کارشناسی ارشد، گروه علوم اجتماعی،دانشکده علوم انسانی و اجتماعی،دانشگاه مازندران،بابلسر،ایران

doi
چکیده

چکیدهبرای فهمیدن اینکه جامعه‌ای خاص چون جامعه کارگری، چگونه زندگی می‌کنند، چگونه به دنیا نگاه می‌کنند، چگونه در میان فرصت‌هایی که اطرافشان وجود دارد دست به انتخاب می‌زنند، باید به مطالعه در حوزة سبک زندگی دست زد. هدف پژوهش حاضر مطالعه عوامل مؤثر بر سبک زندگی کارگران بوده است. جهت چارچوب نظری از نظریات سبک زندگی و نظریات نسلی مانهایم و بوردیو استفاده شده است. جامعه آماری کارگران شاغل در اتوبوسرانی تهران در سال 1396 می‌باشند تعداد نمونه جامعه آماری 366 نفر است. اعتبار پرسشنامه حاضر از نوع محتوایی و اعتبار سازه آن توسط معادلات ساختاری انجام شده است، پایایی ابزار پژوهش دارای آلفای کرونباخ بالای 7/0 باشد. جهت تجزیه تحلیل پژوهش ­از آماره‌های توصیفی و آزمون‌های استنباطی استفاده شده است. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که نمرات عوامل مصرف فرهنگی، مدیریت بدن و مصرف مادی با جنسیت کارگران دارای تفاوت معنادار می‌باشد، بالاترین میانگین نمرات عوامل مؤثر در سبک زندگی مربوط به مؤلفه رفتار سیاسی در مردان و مؤلفه مدیریت بدن در زنان بدست­ آمده­است. بیشترین ­اثر عوامل­ سبک زندگی با توجه به نسل­های مختلف سبک زندگی کارگران، اثر مصرف مادی (5/18%) است و به ترتیب عامل مدیریت بدن (6/12%)، رفتار سیاسی(6%)، فعالیت­ اوقات فراغت (8/0%) و مصرف فرهنگی (6/0%) است. بیشترین تغییر واریانس نمرات در بین کارگران با دهه سنی 30 تا 40 ساله در مؤلفه رفتار سیاسی است و کمترین میانگین نمرات مربوط به کارگران در دهه سنی 51-60 ساله در مؤلفه مصرف مادی می‌باشد. در نتیجه با توجه به تغییرات محیطی در نوع زندگی امروزی نتیجه می‌شود که کارگران جوان‌تر را بیشتر با مسائل فراغتی و مصارف مادی آشنا نموده و کارگران مسن‌تر را به رفتارهای سیاسی آگاه نماییم.کلمات کلیدی: سبک زندگی، کارگر، نسل، نظریات تضادگرا. چکیده بلند:مقدمهواژة سبک زندگی در درون فرهنگ معاصر، به‌نوعی فردیت، ابراز وجود و خودآگاهی سبک‌گرایانه اشاره دارد. بدن، لباس‌ها، طرز بیان، فراغت، ترجیحات خوردن و نوشیدن، خانه، اتومبیل، انتخاب محل برای تعطیلات و... به‌عنوان شاخص‌های سبک زندگی به‌حساب می‌آید. برای فهمیدن اینکه مردم و جامعه‌ای خاص چون جامعه کارگری، چگونه زندگی می‌کنند، چگونه به دنیا نگاه می‌کنند، چگونه در میان فرصت‌هایی که در اطرافشان وجود دارد دست به انتخاب می‌زنند و... باید به مطالعه در حوزة سبک زندگی دست زد (رستگار و گلشنی، 1395). از آنجا که جامعه آماری شرکت واحد اتوبوس‌رانی تهران، جامعه‌ای با داشتن تشکلات سندیکایی و شورایی، کارگری محسوب می‌شود، با توجه به آنکه شیرازه اصلی شکل‌گیری مباحث جامعه‌شناسی تا حد زیادی مربوط به اندیشه‌های مارکس در خصوص مطالعه کارگر و روابط تولید است، متأسفانه پس از سال‌ها گویی جامعه کارگری به کنار رانده شده و نوع زندگی و سبک زندگی این قشر تا اندکی نادیده گرفته شده است، مجموعه کارگری اتوبوس‌رانی تهران مجموعه‌ای بسیار بزرگ در شهرداری تهران است و ایضاً با عنایت به گذشت سالیان متمادی از فعالیت این سازمان نوعاً کارگری، و با توجه به وجود نسل‌های مختلف کارگری در این مجموعه بزرگ، به نظر می‌رسد؛ سؤال اصلی تحقیق است که عوامل اجتماعی مؤثر بر سبک زندگی کارگران با رویکرد مناسبات نسلی در مجموعه شرکت واحد و پرسنل آن چگونه است؟ روش‌شناسی تحقیقتحقیق حاضر از نوع کمی از نظر راهبرد از تحقیقات پیمایشی و از نوع توصیفی همبستگی بوده است. جامعه تحقیق پژوهش حاضر، کلیه کارگران شاغل در اتوبوس‌رانی شهرداری تهران در سال 96 بوده است. براساس آمارهای کارگزینی منابع انسانی کل شاغلین در فروردین 96 تعداد7350 نفر بوده است.در پژوهش حاضر نمونه آماری تحقیق به‌صورت تصادفی و فرمول کوکران 366 نفر بوده است. در پژوهش حاضر از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای متناسب با حجم نمونه استفاده شد. ابزار پژوهش حاضر پرسشنامه محقق ساخته می‌باشد که مورد تأیید اساتید حوزه سبک زندگی قرار گرفته است. اصلی‌ترین روش آزمون اعتبار بررسی دقیق سنجه مفهوم در پرتو معنای آن و طرح این پرسش جدی است که آیا ابزار سنجش واقعاً مفهوم مورد نظر را می‌سنجد یا نه (بیکر، 1390: 137-139). برای سنجش متغیر (سبک زندگی) از اعتبار سازه نظری (مدل ساختاری لیزرل)استفاده شده است. یافته‌های تحقیقیافته‌های این تحقیق نشان می‌دهدکه نمرات عوامل مصرف فرهنگی، مدیریت بدن و مصرف مادی با جنسیت کارگران دارای تفاوت معنادار می‌باشد، بالاترین میانگین نمرات عوامل مؤثر در سبک زندگی مربوط به مؤلفه رفتار سیاسی در مردان و مؤلفه مدیریت بدن در زنان بدست­ آمده­است. بیشترین ­اثر عوامل­ سبک زندگی با توجه به نسل­های مختلف سبک زندگی کارگران، اثر مصرف مادی (5/18%) است و به ترتیب عامل مدیریت بدن (6/12%)، رفتار سیاسی(6%)، فعالیت­ اوقات فراغت (8/0%) و مصرف فرهنگی (6/0%) است. بیشترین تغییر واریانس نمرات در بین کارگران با دهه سنی 30 تا 40 ساله در مؤلفه رفتار سیاسی است و کمترین میانگین نمرات مربوط به کارگران در دهه سنی 51-60 ساله در مؤلفه مصرف مادی می‌باشد. بحث و نتیجه‌گیریبا توجه به تغییرات محیطی در نوع زندگی امروزی نتیجه می‌شود که کارگران جوان‌تر را بیشتر با مسائل فراغتی و مصارف مادی آشنا نموده و کارگران مسن‌تر را به رفتارهای سیاسی آگاه نماییم.