تحلیل تغییر کاربری‌های اراضی در اثر فعالیت‌های انسانی با استفاده از تصاویر چندزمانه ماهواره Landsat در منطقه رامیان، استان گلستان‎

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری، گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 دانش‌آموخته دکتری، گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد، گروه مهندسی نقشه‌برداری- سیستم‌های اطلاعات مکانی، موسسه آموزش عالی لامعی گرگانی، گرگان، ایران.

4 دانشیار، گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی و عضو پژوهشکده مدیریت آب دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.71740/ges.2024.979038
چکیده

توسعه فعالیت‌های انسانی باعث تخریب بيش‌تر محيط زیست شده است که ارزیابی میزان و شدت تغییر در کاربری اراضی براي شناخت و مديريت منابع زمین ضروری است. کاربری اراضی عامل موازنه میان هیدرولوژی، اقتصاد و محیط زیست است و ارزیابی شدت و روند تغییرات آن به فهم بهتر فرآیندهای موجود در اکوسیستم کمک خواهد نمود. در همین رابطه، پژوهش حاضر با هدف تحلیل تغییرات در کاربری/پوشش اراضی حوزه آبخیز رامیان در استان گلستان برنامه‌ریزی شده است. در این راستا، تصاویر ماهواره‌ای Landsat در سال‌های 1370، 1385 و 1400 به‌منظور تهیه نقشه‌های کاربری اراضی با استفاده از الگوریتم ماشین بردار پشتیبان ( SVM ) نرم‌افزار ENVI اخذ شد. ارزیابی صحت نقشه‌های کاربری اراضی با استفاده از ضریب کاپا و صحت کلی صورت پذیرفت. نتایج نشان داد که ضریب کاپا برای نقشه‌های کاربری اراضی در سال‌های مطالعاتی به‌ترتیب برابر با 74/0، 79/0 و 87/0 به‌دست آمد. صحت کلی نقشه‌های تهیه شده نیز به‌ترتیب برابر با 81، 86 و 91 درصد محاسبه شد که حاکی از صحت قابل قبول مدل مورد استفاده در طبقه‌بندی کاربری اراضی آبخیز رامیان است. بر اساس نتایج، کاربری‌های کشاورزی دیم، جنگل، کشاورزی آبی، باغ، مرتع و منطقه مسکونی طی دوره 30 ساله پژوهش به‌ترتیب برابر با 92/19، 50/4-، 28/42، 5/571، 87/8- و 3/107 درصد تغییر داشته‌اند. یافته‌های پژوهش بر نقش انسان در تخریب کاربری‌های اراضی و سیمای سرزمین آبخیز رامیان تأکید داشته و می‌تواند در طراحی الگوهای اجرایی مدیریت کاربری اراضی منطقه مطالعاتی مورد استفاده قرار گیرد.