فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف اصلی این مطالعه، ارزیابی کمی اثرات تغییرات اقلیمی و عوامل مدیریتی بر بهره‌وری بخش کشاورزی در استان سیستان و بلوچستان بود. برای این منظور از داده‌های پانل سالانه 6 شهرستان استان طی دوره 1383 الی 1397 استفاده گردید. داده‌های کشاورزی (تولید، سطح زیر کشت، جمعیت بهره‌برداران، کود مصرفی) از سازمان جهاد کشاورزی و داده‌های اقلیمی (دمای حداقل، دمای حداکثر، بارش) از سازمان هواشناسی و داده‌های منابع آب از شرکت آب منطقه‌ای استان سیستان و بلوچستان جمع‌آوری شد. بهره‌وری کشاورزی به عنوان متغیر وابسته و متغیرهای اقلیمی، میزان تخلیه آب زیرزمینی، جمعیت بهره‌برداران و کود مصرفی به عنوان متغیرهای مستقل در نظر گرفته شدند. از مدل رگرسیون دیتا پانل با مشخصات تابع تولید کاب-داگلاس و با استفاده از برآوردگر خطاهای استاندارد اصلاح شده پانل (PCSE) برای تحلیل اثرات استفاده شد. نتایج نشان داد که در میان متغیرهای اقلیمی، تنها افزایش میانگین دمای حداقل سالانه اثر مثبت و معنی‌داری (در سطح احتمالاتی 95 درصد) بر بهره‌وری داشته است؛ به طوری که افزایش یک درصدی آن، بهره‌وری را 52/0درصد افزایش می‌دهد. اثرات میانگین دمای حداکثر و مجموع بارش سالانه بر بهره‌وریدز سح احتمالاتی 95 درصد معنی‌دار نبودند. در بین عوامل غیر اقلیمی، افزایش یک درصدی تخلیه آب زیرزمینی و افزایش یک درصدی جمعیت بهره‌برداران کشاورزی، به ترتیب منجر به کاهش 13/0 درصدی و 34/0 درصدی بهره‌وری شده‌اند. اثر میزان کود مصرفی نیز معنی‌دار نبود. این یافته‌ها بر حساسیت کشاورزی استان به افزایش دمای شبانه، فشار شدید بر منابع آب زیرزمینی و احتمالاً بازده نزولی نیروی کار در بخش کشاورزی تاکید دارد و لزوم اتخاذ سیاست‌های سازگارانه با تغییر اقلیم و مدیریت پایدار منابع را برجسته می‌سازد.